Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 33

हरं प्रदक्षिणीकृत्य जग्मिवानतिरंहसा । ततस्तदनुगाञ्शंभुः स्वनिःश्वाससमुद्गतान्

haraṃ pradakṣiṇīkṛtya jagmivānatiraṃhasā | tatastadanugāñśaṃbhuḥ svaniḥśvāsasamudgatān

Nachdem er Hara (Śiva) umrundet hatte, brach er mit großer Eile auf. Dann erschuf Śambhu Begleiter – Anhänger, die aus seinem eigenen Atem hervorgingen.

हरम्Hara (Śiva)
हरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootहर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्रदक्षिणीकृत्यhaving circumambulated
प्रदक्षिणीकृत्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootप्र + दक्षिणी + कृ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive); ‘pradakṣiṇāṃ kṛtvā’ इत्यर्थः
जग्मिवान्went
जग्मिवान्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्तवतु-प्रत्ययान्त (perfect participle used finitely), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; परोक्षभूतार्थ (has gone/went)
अतिरंहसाvery swiftly
अतिरंहसा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअतिरंहस् (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-रूपेण तृतीया-एकवचन (instrumental used adverbially)
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रमवाचक-अव्यय (then)
तत्those
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Form(समासपूर्वपद) ‘those/that’—अनुगान् इति विशेषण
अनुगान्followers
अनुगान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअनुग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
शम्भुःŚambhu (Śiva)
शम्भुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशम्भु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्वनिःश्वाससमुद्गतान्arisen from his own breath
स्वनिःश्वाससमुद्गतान्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व + निःश्वास + समुद्गत (प्रातिपदिक; सम् + उद् + गम् धातोः क्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘स्वनिःश्वासात् समुद्गत’ इति विशेषण—अनुगान्

Narrator (Skanda to Agastya, inferred from Kāśī Khaṇḍa convention)

Tirtha: Kāśī temple-pradakṣiṇā ethos (contextual)

Type: temple

Scene: Vīrabhadra circles Śiva in reverence, then darts away; behind him, Śiva exhales and from that breath manifest fierce attendants, like living smoke turning into forms.

Ś
Śiva (Hara/Śambhu)
V
Vīrabhadra
G
Gaṇas

FAQs

Pradakṣiṇā signifies surrender and alignment; divine power manifests effortlessly when dharma is to be upheld.

The Kāśī Khaṇḍa context honors Kāśī’s Śaiva atmosphere, but this verse centers on Śiva’s presence rather than a named tīrtha.

Pradakṣiṇā (circumambulation) of Śiva is implied as a reverential act.