Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 51

माभूच्छापो मुनेः काश्यां निर्वाणप्रतिबंधकः । इत्यनुक्रोशतो देवस्तस्य प्रत्यक्षतां गतः

mābhūcchāpo muneḥ kāśyāṃ nirvāṇapratibaṃdhakaḥ | ityanukrośato devastasya pratyakṣatāṃ gataḥ

„Möge der Fluch des Weisen in Kāśī kein Hindernis für das Nirvāṇa werden.“ Aus Mitgefühl trat der Herr so in unmittelbarer Erscheinung vor ihn.

माmay not
मा:
Sambandha (Prohibition/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootमा (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-निपात (prohibitive particle)
अभूत्be (happen)
अभूत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलुङ् (Aorist), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; मा-योगे निषेधार्थः
शापःcurse
शापः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
मुनेःof the sage
मुनेः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
काश्याम्in Kāśī
काश्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
निर्वाण-प्रतिबन्धकःan obstacle to liberation
निर्वाण-प्रतिबन्धकः:
Karta (Subject-Qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर्वाण (प्रातिपदिक) + प्रतिबन्धक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणम् (शापः); समासः—तत्पुरुष (निर्वाणस्य प्रतिबन्धकः)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
अनुक्रोशतःout of compassion
अनुक्रोशतः:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootअनुक्रोश (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त-अव्यय (ablatival adverb): 'out of compassion'
देवःthe Lord (god)
देवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
प्रत्यक्षताम्visibility, direct presence
प्रत्यक्षताम्:
Karma (Goal/Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रत्यक्षता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
गतःwent, attained
गतः:
Kriya (Resultant state/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त-भूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगः

Skanda (narration; the Lord’s intent expressed)

Tirtha: Kāśī-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Primary interlocutors of Kāśīkhaṇḍa frame

Scene: Śiva, moved by compassion, manifests before the sage with the resolve that no curse should obstruct liberation in Kāśī; the atmosphere shifts from threat to serene assurance.

K
Kāśī (Vārāṇasī)
Ś
Śiva (Deva)
S
Sage (muni)
N
Nirvāṇa (liberation)

FAQs

Kāśī’s mokṣa-bestowing power is divinely protected; compassion overrides wrath to preserve liberation.

Kāśī, explicitly praised as a place where liberation must not be impeded.

None; the verse states a theological safeguard: Kāśī’s nirvāṇa-path is preserved.