Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 76

Devanagari script

शिव उवाच । साधु पृष्टं त्वया देवि सर्वसंदेहभेदिनि । वाराणस्यां समर्च्या त्वं विश्वे प्रत्यक्षरूपिणी

Transliteration

śiva uvāca | sādhu pṛṣṭaṃ tvayā devi sarvasaṃdehabhedini | vārāṇasyāṃ samarcyā tvaṃ viśve pratyakṣarūpiṇī

Translation

Śiva sprach: Gut hast du gefragt, o Göttin, die alle Zweifel zerschneidet. In Vārāṇasī sollst du gebührend verehrt werden, o du, deren Gestalt der ganzen Welt offenbar ist.

Word by Word

• शिवः: Śiva
• शिवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• साधु: well (good)
• साधु: Vakya-bhava (Sentence particle)
• Type: Indeclinable
• Root: साधु (अव्यय/सुबन्त-प्रयोग)
• Form: अव्यय; प्रशंसावाचक (particle of approval)

• पृष्टम्: asked
• पृष्टम्: Kriya (Predicative)
• Type: Verb
• Root: प्रच्छ् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे ‘asked’

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यम-पुरुष-सर्वनाम; तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• देवि: O Goddess
• देवि: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• सर्वसन्देहभेदिनि: O remover of all doubts
• सर्वसन्देहभेदिनि: Sambodhana-visheshana (Vocative qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + सन्देह (प्रातिपदिक) + भेदिन् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (सर्वेषां सन्देहानां भेदिनी)

• वाराणस्याम्: in Vārāṇasī
• वाराणस्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वाराणसी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• समर्च्या: having duly worshipped
• समर्च्या: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Verb
• Root: सम्-अर्च् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-प्रयोगार्थे ल्यप्/क्त्वा-समकक्ष (Gerund), अव्ययभाव; ‘having duly worshipped’

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यम-पुरुष-सर्वनाम; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• विश्वे: O Lord of the universe
• विश्वे: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; ‘O Viśveśa/Viśva’ (address)

• प्रत्यक्षरूपिणी: having a manifest form
• प्रत्यक्षरूपिणी: Karta-visheshana (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: प्रत्यक्ष (प्रातिपदिक) + रूपिणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः कर्मधारयः (प्रत्यक्षं रूपं यस्याः/या)

Speaker

Śiva

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vārāṇasī (Kāśī)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: (Implied) sages

Visual Art Cues

Scene: Śiva praises Devī’s question and declares that in Vārāṇasī she must be worshiped, as her form is manifest to the world.

Characters & Entities

• Śiva
• Vārāṇasī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī is upheld as a place of direct, manifest divine presence where worship becomes especially efficacious.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vārāṇasī (Kāśī).

What ritualistic prescription is mentioned?

To perform due worship (samarcanā) of the Goddess in Vārāṇasī.