Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 28

विश्वेशाद्वायुदिग्भागे शंकुकर्णेश्वरं नरः । संपूज्य न विशेदत्र घोरे संसारसागरे

viśveśādvāyudigbhāge śaṃkukarṇeśvaraṃ naraḥ | saṃpūjya na viśedatra ghore saṃsārasāgare

Wer Śaṃkukarṇeśvara, der von Viśveśa aus in der Richtung des Vāyu liegt, in rechter Weise verehrt, betritt nicht wieder den schrecklichen Ozean des Saṃsāra.

विश्वेशात्from Viśveśvara
विश्वेशात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootविश्वेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन
वायुदिग्भागेin the wind-direction quarter (northwest)
वायुदिग्भागे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवायु + दिक् + भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (वायोः दिग्भागः = the quarter of the wind, i.e., northwest)
शङ्कुकर्णेश्वरम्Śaṅkukarṇeśvara
शङ्कुकर्णेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशङ्कुकर्ण + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष
नरःa man
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
संपूज्यhaving duly worshipped
संपूज्य:
Kriya (Non-finite verb/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootसम्-√पूज् (धातु) → संपूज्य (कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund); उपसर्गः—सम्; अर्थः—सम्यक् पूजयित्वा
not
:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
विशेत्would enter
विशेत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-√विश् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; स्थानवाचक (here)
घोरेterrible
घोरे:
Adhikarana (Qualifier/अधिकरणविशेषण)
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘संसारसागरे’ इत्यस्य विशेषणम्
संसारसागरेin the ocean of saṃsāra
संसारसागरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंसार + सागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (संसाररूपः सागरः)

Skanda (deduced from Kāśīkhaṇḍa dialogue context)

Tirtha: Śaṃkukarṇeśvara

Type: temple

Scene: A stylized map-like scene: Viśveśa at the center like a radiant axis, with a path leading to Śaṃkukarṇeśvara in the vāyu quarter; the pilgrim’s worship causes a dark ocean labeled ‘saṃsāra’ to recede.

V
Viśveśa (Viśvanātha)
Ś
Śaṃkukarṇeśvara
K
Kāśī
V
Vāyu-dik (northwest)

FAQs

Proper worship in Kāśī, aligned with its sacred geography, is taught as a path beyond saṃsāra.

Śaṃkukarṇeśvara in Kāśī, described as located northwest (Vāyu quarter) of Viśveśa/Viśvanātha.

Saṃpūjā—duly worshipping Śaṃkukarṇeśvara.