Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 85

महासमाधिसंपन्नैर्वेदांतार्थ निषेविभिः । दुष्प्रापोन्यत्र यो मोक्षः शोच्यैरपि स लभ्यते

mahāsamādhisaṃpannairvedāṃtārtha niṣevibhiḥ | duṣprāponyatra yo mokṣaḥ śocyairapi sa labhyate

Jene Befreiung, die anderswo selbst für mit großem Samādhi Begabte und dem Sinn des Vedānta Ergebene schwer zu erlangen ist—hier wird sie sogar von den Elenden und Gefallenen erlangt.

महासमाधि-संपन्नैःby those endowed with great samādhi
महासमाधि-संपन्नैः:
करण/सह (Instrumental/means)
TypeAdjective
Rootमहासमाधि (प्रातिपदिक) + संपन्न (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; समासः तत्पुरुषः (महासमाधिना संपन्नाः); शोच्यैः इत्यादि साधक-समूहस्य विशेषणम्
वेदान्त-अर्थthe meaning of Vedānta
वेदान्त-अर्थ:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवेदान्त (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (वेदान्तस्य अर्थम्)
निषेविभिःby those who practice/attend to
निषेविभिः:
करण/सह (Instrumental/means)
TypeAdjective
Rootनि+सेव् (धातु)
Formवर्तमानकाले तृच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (agent noun/participle: ‘one who practices’); पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; महासमाधिसंपन्नैः इत्यस्य सहविशेषणम्
दुष्प्रापःhard to obtain
दुष्प्रापः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootदुष् (उपसर्ग/अव्यय) + प्राप्य/प्राप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणम् (मोक्षः)
अन्यत्रelsewhere
अन्यत्र:
अधिकरण-सूचक (Locative adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअन्यत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb: elsewhere)
यःwhich
यः:
सम्बन्ध (Relative)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)
मोक्षःliberation
मोक्षः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमोक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
शोच्यैःby the pitiable (people)
शोच्यैः:
करण/सह (Instrumental/agent in passive)
TypeNoun
Rootशोच्य (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘शोच्य’ = शुच्/शोच् धातोः यत्-प्रत्ययान्त (‘to be pitied’)
अपिeven
अपि:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle: even/also)
सःthat (mokṣa)
सः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
लभ्यतेis obtained
लभ्यते:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु)
Formलट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष (3rd/प्रथम), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive)

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa context)

Tirtha: Maṇikarṇikā (Kāśī)

Type: ghat

Listener: Purāṇic audience within the Kāśī-māhātmya narration

Scene: A split tableau: on one side austere yogins in caves practicing samādhi and studying Vedānta; on the other, Maṇikarṇikā ghāṭa where a weary, fallen person receives a beam of Śiva’s grace leading upward into serene light.

V
Vedānta
S
Samādhi
M
Mokṣa
K
Kāśī (implied)

FAQs

Kāśī is praised as a uniquely merciful field where mokṣa is accessible beyond ordinary spiritual qualifications.

Kāśī is implied as the exceptional place where mokṣa becomes readily attainable.

No explicit ritual; the verse contrasts ordinary yogic/Vedāntic attainment with Kāśī’s special liberating power.