Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 24

Devanagari script

तदाश्चर्यं समालोक्य स वशिष्ठस्तपोधनः । केदारमेव लिंगेषु बह्वमंस्त सुनिश्चितम्

Transliteration

tadāścaryaṃ samālokya sa vaśiṣṭhastapodhanaḥ | kedārameva liṃgeṣu bahvamaṃsta suniścitam

Translation

Als er jenes Wunder erblickte, wurde Vasiṣṭha, der Schatz der Asketen, fest gewiss: Unter den Śiva-Liṅgas ist Kedāra wahrhaftig das erhabenste.

Word by Word

• तदा: then
• तदा: Kriya-viseshana (Temporal)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय (then)

• आश्चर्यम्: wonder; marvel
• आश्चर्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आश्चर्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• समालोक्य: having seen
• समालोक्य: Kriya-viseshana (Adverbial)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + लोक् (धातु) + ल्यप्
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), 'having observed'

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• वशिष्ठः: Vasiṣṭha
• वशिष्ठः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वशिष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (apposition to सः)

• तपोधनः: one whose wealth is austerity (great ascetic)
• तपोधनः: Karta (Subject qualifier)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक) + धन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि (यस्य धनं तपः सः) विशेषणरूपेण वशिष्ठस्य

• केदारम्: Kedāra
• केदारम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: केदार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• एव: indeed; only
• एव: Sambandha (Emphasis particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक अव्यय (emphasis: 'only/indeed')

• लिङ्गेषु: among the liṅgas
• लिङ्गेषु: Adhikarana (Location/among)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन

• बहु: great; very (much)
• बहु: Karma (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (केदारम्)

• अमंस्त: thought/considered
• अमंस्त: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मन् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/past), आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, एकवचन (अमन्यत) वैदिक/पुराणिक रूप-लोपः

• सुनिश्चितम्: firmly ascertained; certainly
• सुनिश्चितम्: Kriya-viseshana (Manner/qualification of thought)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + निश्चित (कृदन्त; नि + चि/चित्)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त 'ascertained'; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषणभावे/विशेषणम् (मतिः)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣi-audience

Visual Art Cues

Scene: Vasiṣṭha stands with folded hands, eyes bright with certainty, as the miraculous vimāna episode fades into the sky. Behind him, the Kedāra liṅga is envisioned as towering and radiant among countless liṅgas.

Characters & Entities

• Vasiṣṭha
• Kedāra
• Śiva-liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Direct encounter with sacred power leads to niścaya (firm faith) in the supreme sanctity of a tīrtha.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra (Kedāreśvara) is explicitly exalted among Śiva’s liṅgas.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; it establishes theological hierarchy—Kedāra’s exceptional status for devotion and pilgrimage.