Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 72

इति पत्नीवचः श्रुत्वा तथा स कृतवान्खगः । सपीडितो दृढं पादे श्येनश्चीत्कृतवान्बहु

iti patnīvacaḥ śrutvā tathā sa kṛtavānkhagaḥ | sapīḍito dṛḍhaṃ pāde śyenaścītkṛtavānbahu

Als der Vogel die Worte seiner Gattin hörte, tat er genau dies. Der Habicht, am Fuß fest gepackt und von Schmerz gequält, schrie immer wieder laut auf.

itithus
iti:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; इति-शब्दः (quotative particle/‘thus’)
patnī-vacaḥthe wife's words
patnī-vacaḥ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootpatnī (प्रातिपदिक) + vacas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd); एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (patnyāḥ vacaḥ = wife’s words/speech)
śrutvāhaving heard
śrutvā:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial to main action/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootśru (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having heard’
tathāso, in that manner
tathā:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; manner-adverb (in that way)
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st); एकवचन; सर्वनाम
kṛtavāndid, performed
kṛtavān:
Kriyā (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formकृत्-प्रत्ययान्त; क्तवतु-प्रत्यय (past active participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; ‘having done/did’
khagaḥthe bird
khagaḥ:
Karta (Apposition to subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkhaga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st); एकवचन
sapīḍitaḥpressed, under pressure
sapīḍitaḥ:
Karta (Predicate adjective to subject/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootsa- (उपसर्ग/सह) + pīḍita (कृदन्त; pīḍ धातु)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st); एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण; अव्ययीभावः (सपीडितः = ‘with pressure/pressed’)
dṛḍhamfirmly
dṛḍham:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootdṛḍha (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोगः; क्रियाविशेषण (firmly)
pādeon the foot
pāde:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootpāda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (7th); एकवचन
śyenaḥthe hawk
śyenaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootśyena (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st); एकवचन
cīt‘cīt’ (a cry)
cīt:
Kriyāviśeṣaṇa (Manner/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootcīt (अव्यय; ध्वन्यनुकरण)
Formअव्यय; ध्वन्यनुकरण-शब्द (onomatopoeic cry)
kṛtavānmade, uttered
kṛtavān:
Kriyā (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formक्तवतु-प्रत्यय (past active participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; ‘made/uttered’
bahumuch, repeatedly
bahu:
Kriyāviśeṣaṇa (Degree/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootbahu (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोगः; परिमाण-क्रियाविशेषण (much/a lot)

Skanda (deduced: narrative voice in Kāśīkhaṇḍa)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Scene: A hawk grips a pigeon; the hawk’s foot is painfully trapped/pressed, forcing it to cry out while still clutching its prey; the wife’s counsel is implied as the cause of the action.

P
Patnī (wife)
Ś
Śyena (hawk)
K
Khaga (bird)

FAQs

Right instruction, when followed, becomes effective power; dharma-bearing effort can reverse even an unequal situation.

Kāśī is the overarching sacred frame of the Kāśīkhaṇḍa, but this verse is an illustrative story rather than direct tīrtha praise.

None.