Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 54

यद्यात्मा रक्षितः पुंसा दारैरपि धनैरपि । तदा सर्वं हरिश्चंद्रभूपेनेवेह लभ्यते

yadyātmā rakṣitaḥ puṃsā dārairapi dhanairapi | tadā sarvaṃ hariścaṃdrabhūpeneveha labhyate

Wenn ein Mensch sein eigenes Leben bewahrt—selbst um den Preis von Gattin und Reichtum—dann kann hier alles wiedererlangt werden, wie es einst König Hariścandra erlangte.

यदिif
यदि:
Sambandha (Condition marker)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formअव्यय (conditional particle: if)
आत्माthe self
आत्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; कर्तृ/विषय
रक्षितःprotected
रक्षितः:
Kriya (Predicate participle)
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भावे/कर्मणि प्रयोगार्थः (is protected)
पुंसाby a man
पुंसा:
Karana (Instrument/Agent-instrumental)
TypeNoun
Rootपुंस्/पुम्स् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; करण/कर्तृ-हेतु
दारैःby wives/with family
दारैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (बहुवचनान्त), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन
अपिeven
अपि:
Emphasis (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (particle: even/also)
धनैःby wealth
धनैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootधन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन
अपिeven
अपि:
Emphasis (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (particle: even/also)
तदाthen
तदा:
Kriya-viseshana (Temporal/कालवाचक)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय (temporal adverb: then)
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
हरिश्चन्द्रभूपेनेवlike/through King Harishchandra
हरिश्चन्द्रभूपेनेव:
Karana (Instrument/Example)
TypeNoun
Rootहरिश्चन्द्रभूप (प्रातिपदिक; हरिश्चन्द्र + भूप)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; तत्पुरुष-समास (हरिश्चन्द्रः भूपः); इव-उपमान-युक्त
इहhere
इह:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: here/in this world)
लभ्यतेis obtained
लभ्यते:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (is obtained)

Pārāvatī (female pigeon) to her mate (pārāvata) within Skanda’s narration to Agastya

Tirtha: Kāśī (Hariścandra-associated ghāṭa/śmaśāna tradition)

Type: ghat

Listener: Śaunaka and ṛṣis (frame)

Scene: As the pigeon speaks, a faint visionary overlay shows King Hariścandra—emaciated yet resolute—near a cremation ground in Kāśī, symbolizing regained fortune through endurance.

K
Kāśī
H
Hariścandra
P
Pārāvatī (pigeon)

FAQs

Ātma-rakṣā (preserving life) is foundational; losses of wealth and comfort can be restored, but destruction of life ends all worldly dharma and opportunity.

Kāśī is the textual frame; the verse additionally invokes Hariścandra as a paradigmatic king to strengthen the dharmic point.

None.