Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 81

Devanagari script

द्रोणेशाद्वायु दिग्भागे वालखिल्येश्वरं परम् । तल्लिंगं श्रद्धया दृष्ट्वा सर्वक्रतुफलं लभेत्

Transliteration

droṇeśādvāyu digbhāge vālakhilyeśvaraṃ param | talliṃgaṃ śraddhayā dṛṣṭvā sarvakratuphalaṃ labhet

Translation

Von Droṇeśa aus, im Bereich der Himmelsrichtung des Vāyu, befindet sich das höchste Liṅga namens Vālakhilyeśvara. Wer dieses Liṅga gläubig erblickt, erlangt die Frucht aller Opferhandlungen.

Word by Word

• द्रोणेशात्: from Droṇeśa
• द्रोणेशात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: द्रोणेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादान (from)

• वायु: of the wind-direction (northwest)
• वायु: Visheshana (Directional qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: वायु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; दिक्-विशेषणार्थे (directional qualifier), प्रथमा/सम्बोधन-रूपसदृश; अत्र ‘वायुदिग्’ इत्यर्थे

• दिक्: direction
• दिक्: Sambandha (Compound member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: दिश् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th) एकवचन (दिग्भागे इत्यत्र समासाङ्ग); दिक्-शब्दः

• भागे: in the region/quarter
• भागे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (in the region)

• वालखिल्य: Vālakhilya (sages)
• वालखिल्य: Sambandha (Compound member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: वालखिल्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; समासपूर्वपद (name of sages)

• ईश्वरम्: Lord (Vālakhilyeśvara)
• ईश्वरम्: Karma (Apposition to liṅga/कर्म-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; लिङ्गस्य नाम

• परम्: supreme
• परम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (ईश्वरम्/लिङ्गम्)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; निर्देश (that)

• लिङ्गम्: liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म

• श्रद्धया: with faith
• श्रद्धया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: श्रद्धा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण (means)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक क्रिया (having seen)

• सर्व: all
• सर्व: Sambandha (Compound member/समासाङ्ग)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; समासपूर्वपद

• क्रतु: sacrifice/rite
• क्रतु: Sambandha (Compound member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: क्रतु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; समासपूर्वपद

• फलम्: fruit/result
• फलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म

• लभेत्: would obtain
• लभेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्तरि

Speaker

Skanda (deduced for Kāśīkhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vālakhilyeśvara-liṅga (Kāśī)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Agastya (Ghaṭodbhava)

Visual Art Cues

Scene: A serene liṅga shrine in the airy Vāyu direction; subtle wind motifs—fluttering flags, swaying bilva leaves—while pilgrims gaze with faith and receive the invisible ‘kratu-phala’.

Characters & Entities

• Droṇeśa
• Vālakhilyeśvara
• Vāyu (directional deity)
• Śiva (as Liṅga)
• Kāśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Faith-filled darśana of Śiva in Kāśī can equal the merit of extensive Vedic sacrifices.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vālakhilyeśvara Liṅga, located in the Vāyu-direction from Droṇeśa in Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

Darśana with śraddhā (reverent seeing) is the emphasized act; no separate donation or vow is specified here.