Previous Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 853

रक्षः काष्ठां शंकुकर्णो दृमिचंडो मरुद्दिशम् । इत्थं क्षेत्रं सदा पांति गणा एतेऽति भास्वराः

rakṣaḥ kāṣṭhāṃ śaṃkukarṇo dṛmicaṃḍo maruddiśam | itthaṃ kṣetraṃ sadā pāṃti gaṇā ete'ti bhāsvarāḥ

Śaṅkukarṇa bewacht das Viertel der Rākṣasas, und Dṛmicaṇḍa die Richtung des Windgottes. So schützen diese überaus strahlenden Gaṇas stets das heilige Kṣetra (Kāśī).

रक्षःthe Rākṣasa quarter/direction
रक्षः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरक्षस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; दिशावाचक-प्रयोगे ‘रक्षः (दिशम्)’ = दक्षिण-पश्चिमादि राक्षसी दिशा (contextual)
काष्ठाम्direction/quarter
काष्ठाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाष्ठा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘काष्ठा’ = दिशा/quarter
शङ्कुकर्णःŚaṅkukarṇa (a gaṇa)
शङ्कुकर्णः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशङ्कु + कर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; बहुव्रीहिः—शङ्कुवत् कर्णौ यस्य
दृमिचण्डःDṛmicaṇḍa (a gaṇa)
दृमिचण्डः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदृमि + चण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—दृमिः चण्डः (नामरूपेण)
मरुद्दिशम्the Marut quarter (wind-direction)
मरुद्दिशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमरुत् + दिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—मरुतां दिश् (षष्ठी-तत्पुरुष)
इत्थम्thus/in this way
इत्थम्:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइत्थम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb of manner)
क्षेत्रम्the sacred field (kṣetra)
क्षेत्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
सदाalways
सदा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
पान्तिprotect
पान्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपा (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
गणाःthe gaṇas
गणाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
एतेthese
एते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
अतिvery/exceedingly
अति:
Sambandha (Intensifier/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअति (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्यय (intensifier/adverb)
भास्वराःradiant
भास्वराः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभास्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

Skanda (deduced Kāśīkhaṇḍa narrative voice)

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Listener: Agastya / pilgrims (contextual)

Scene: A radiant protective tableau: two fierce yet auspicious gaṇas—Śaṅkukarṇa and Dṛmicaṇḍa—stand at their assigned quarters, weapons and ornaments gleaming, with an invisible protective circle around Kāśī’s skyline and ghāṭas.

Ś
Śaṅkukarṇa
D
Dṛmicaṇḍa
M
Marut (Wind deity)
G
Gaṇa
K
Kāśī-kṣetra

FAQs

Kāśī is portrayed as divinely protected—Śiva’s gaṇas guard its directions, underscoring the kṣetra’s sanctity and safety.

Kāśī-kṣetra (Vārāṇasī), described as continuously protected by radiant gaṇas.

None; the verse is descriptive, mapping sacred directional guardianship within the kṣetra.