Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 3

संसारदुःखबहुलं जीवितं चापि चंचलम् । विज्ञाय दमनो विद्वान्निर्जगाम गृहान्निजात्

saṃsāraduḥkhabahulaṃ jīvitaṃ cāpi caṃcalam | vijñāya damano vidvānnirjagāma gṛhānnijāt

Da der gelehrte Damana erkannte, dass das Leben im Saṃsāra von Leid erfüllt und das Dasein unbeständig ist, verließ er sein eigenes Haus.

संसारदुःखबहुलम्full of the sorrows of saṃsāra
संसारदुःखबहुलम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसंसार (प्रातिपदिक) + दुःख (प्रातिपदिक) + बहुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (संसारे दुःखं बहुलं यस्मिन्)
जीवितम्life
जीवितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजीवित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक निपात
अपिalso
अपि:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (also/even)
चञ्चलम्unstable
चञ्चलम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचञ्चल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
विज्ञायhaving understood
विज्ञाय:
Purvakala-kriya (Absolutive/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootवि-ज्ञा (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund)
दमनःDamana
दमनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदमन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
विद्वान्a learned man
विद्वान्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootविद्वस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
निर्जगामwent forth/left
निर्जगाम:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-गम् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन
गृहात्from the house
गृहात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन
निजात्from his own
निजात्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; गृहात् इति विशेषणम्

Skanda

Listener: Agastya (implied)

Scene: Damana, thoughtful and composed, stands at the threshold of his home, looking outward with detachment; behind him household comforts fade, ahead lies an open road with distant hermitages and rivers hinted in the horizon.

D
Damana

FAQs

Clear insight into the instability of life gives rise to vairāgya (dispassion) and the courage to seek liberation.

No single site is named here; it sets the renunciatory motivation that leads to tīrtha-seeking.

None explicitly; the verse emphasizes inner discernment (viveka) as the driver of dharmic action.