Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 6

Devanagari script

त्रिनेत्रा च त्रिवक्त्रा च त्रिपदा सर्वमंगला । हुंकारहेतिस्तालेशी सर्पास्या सर्वसुंदरी

Transliteration

trinetrā ca trivaktrā ca tripadā sarvamaṃgalā | huṃkārahetistāleśī sarpāsyā sarvasuṃdarī

Translation

„Trinetrā, Trivaktrā, Tripadā, Sarvamaṅgalā; Huṃkārahetis, Tāleśī, Sarpāsyā und Sarvasundarī.“

Word by Word

• त्रिनेत्रा: three-eyed
• त्रिनेत्रा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या) + नेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (fem. nom. sg.)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• त्रिवक्त्रा: three-faced
• त्रिवक्त्रा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या) + वक्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• त्रिपदा: three-footed
• त्रिपदा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या) + पद (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• सर्वमंगला: all-auspicious
• सर्वमंगला: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + मङ्गल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• हुंकारहेतिः: she whose weapon is the huṃkāra
• हुंकारहेतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हुंकार (प्रातिपदिक) + हेति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘हुंकारः हेतिः यस्याः/या’ इति (name/epithet)

• तालेशी: mistress of the tāla (palm/tree or rhythm)
• तालेशी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ताल (प्रातिपदिक) + ईशिन्/ईशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘तालस्य ईशी’ (name/epithet)

• सर्पास्या: serpent-faced
• सर्पास्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्प (प्रातिपदिक) + आस्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; ‘सर्प-आस्य’ = serpent-faced

• सर्वसुंदरी: all-beautiful
• सर्वसुंदरी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + सुन्दरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A radiant Devī in Kāśī, simultaneously gentle and fierce: three-eyed, three-faced, three-footed symbolic stance; surrounded by a halo of mantra-syllables and serpentine motifs, bestowing maṅgala and protection.

Characters & Entities

• Trinetrā
• Trivaktrā
• Tripadā
• Sarvamaṅgalā
• Huṃkārahetis
• Tāleśī
• Sarpāsyā
• Sarvasundarī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Goddess is portrayed as auspicious and transcendent, with mantric potency (huṃkāra) and multi-form sovereignty.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī remains the textual setting; this verse is devotional enumeration rather than local topography.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual; implied is mantra-oriented remembrance through divine epithets.