Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 37

शैलेश्वरी समभ्यर्च्या शैलेश्वर समीपगा । तर्जयंती च तर्जन्या संसर्गमुपसर्गजम्

śaileśvarī samabhyarcyā śaileśvara samīpagā | tarjayaṃtī ca tarjanyā saṃsargamupasargajam

Śaileśvarī, die nahe bei Śaileśvara weilt, soll ehrfürchtig verehrt werden. Mit erhobenem Zeigefinger wehrt sie schädliche Ansteckung und Leiden ab, die aus üblen Einflüssen entstehen.

śaileśvarīŚaileśvarī (goddess)
śaileśvarī:
Karman (Object implied of worship/कर्म)
TypeNoun
Rootśaila (प्रातिपदिक) + īśvarī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् — Feminine Nominative Singular
samabhyarcyāto be duly worshipped
samabhyarcyā:
Vidhi (Injunctive predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootsam-abhi-√arc (अर्च्) + ya (य)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्; विधेय-विशेषणम्; अर्हार्थक-प्रत्ययान्त (यत्/ण्यत्-समूह) — ‘to be worshipped’ (gerundive)
śaileśvaraO Śaileśvara
śaileśvara:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootśaila (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सम्बोधन/प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् — Masculine Vocative/Nominative Singular (context: address)
samīpagāsituated nearby
samīpagā:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsamīpa (प्रातिपदिक) + √gam (गम्) + ṭa (ट)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्; कृदन्त-विशेषणम् (ग-प्रत्ययान्त/कृत्) — Feminine Nominative Singular; ‘going/being near’
tarjayantīthreatening
tarjayantī:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Root√tarj (तर्ज्) + śatṛ (शतृ)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्; वर्तमानकृदन्तः (शतृ) — Feminine Nominative Singular, present active participle
caand
ca:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः — conjunction
tarjanyāwith the index finger
tarjanyā:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Roottarjanī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः एकवचनम् — Feminine Instrumental Singular
saṃsargamcontact/association
saṃsargam:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsaṃsarga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् — Masculine Accusative Singular
upasarga-jamarising from affliction/attack
upasarga-jam:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootupasarga (प्रातिपदिक) + ja (कृदन्त; √jan जन् + ड)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् — Masculine Accusative Singular; विशेषणम् (to saṃsargam)

Skanda

Tirtha: Śaileśvarī (near Śaileśvara)

Type: temple

Scene: Śaileśvarī stands close to Śaileśvara’s liṅga-shrine, forefinger raised in tarjanī, pushing back a dark haze of upasarga—symbolic miasma, disease, and malign contact.

Ś
Śaileśvara
Ś
Śaileśvarī
K
Kāśī (implied)

FAQs

Sacred Devī worship in Kāśī is depicted not only as merit-giving but also as protective—removing afflictions and harmful influences.

The area near Śaileśvara in Kāśī, where Śaileśvarī is worshipped.

Samabhyarcana (devout worship) of Śaileśvarī for protection from upasarga-born troubles.