Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 9

मंदरेत्र रतिर्मे न भृशं सुंदरकंदरे । अनच्छतुच्छपानीये नक्रस्येवाल्पपल्वले

maṃdaretra ratirme na bhṛśaṃ suṃdarakaṃdare | anacchatucchapānīye nakrasyevālpapalvale

Keine Freude habe ich an Mandara, obgleich es liebliche Grotten besitzt; wie ein Krokodil kein Wohlgefallen findet an einem kleinen, seichten Tümpel mit trübem, dürftigem Wasser.

मन्दरेin Mandara (mountain)
मन्दरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमन्दर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
इत्रhere
इत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb: ‘here’)
रतिःdelight/attachment
रतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मेmy
मे:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन (enclitic)
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक निपात
भृशम्greatly
भृशम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभृशम् (अव्यय)
Formपरिमाण/तीव्रतावाचक अव्यय (adverb: ‘excessively’)
सुन्दर-कन्दरेin a beautiful cave
सुन्दर-कन्दरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसुन्दर (प्रातिपदिक) + कन्दर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (सुन्दरं कन्दरम्)
अनच्छ-तुच्छ-पानीयॆin water that is unclear and scanty
अनच्छ-तुच्छ-पानीयॆ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअनच्छ (प्रातिपदिक) + तुच्छ (प्रातिपदिक) + पानीय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-कर्मधारयः (अनच्छं तुच्छं पानीयम्)
नक्रस्यof a crocodile
नक्रस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
इवlike
इव:
Sambandha (Comparison/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक अव्यय
अल्प-पल्वलेin a small pond
अल्प-पल्वले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअल्प (प्रातिपदिक) + पल्वल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (अल्पं पल्वलम्)

Śiva (Śrīkaṇṭha)

Tirtha: Mandara (contrast) / Kāśī (implied)

Type: peak

Listener: null

Scene: A simile: Mandara’s lovely caves still do not delight; like a crocodile uninterested in a small, muddy, shallow pool—implying the speaker’s preference for Kāśī’s ‘deep waters’.

M
Mandara (mountain)
K
Kāśī (implied as the preferred kṣetra)

FAQs

Outer beauty is not the measure of spiritual fulfillment; the truly liberating kṣetra (Kāśī) surpasses merely pleasant places.

Kāśī is glorified by contrast, presented as the place of deeper spiritual ‘rati’ compared to Mandara.

None; it is a value-judgment emphasizing the primacy of the liberating kṣetra.