Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 33

अविमुक्ते स्थिता ये तु मम भक्ता मुमुक्षवः । मानापमानयोस्तुल्याः समलोष्टाश्मकांचनाः

avimukte sthitā ye tu mama bhaktā mumukṣavaḥ | mānāpamānayostulyāḥ samaloṣṭāśmakāṃcanāḥ

Doch jene Meine Bhaktas, die in Avimukta weilen und nach Befreiung verlangen—gleichmütig in Ehre und Schmach und für die Erdklumpen, Stein und Gold dasselbe sind—sind wahrhaft auf dem Pfad der Erlösung gegründet.

अविमुक्तेin Avimukta (Kāśī)
अविमुक्ते:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअविमुक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (locative of place)
स्थिताःdwelling/standing
स्थिताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) → स्थित (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकृत्, विशेषण
येwho
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात/अवधारणार्थक-अव्यय (particle: but/indeed)
ममmy
मम:
Shashthi-sambandha (Possessor/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
भक्ताःdevotees
भक्ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभक्त (प्रातिपदिक; √भज्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्तृपद
मुमुक्षवःdesirous of liberation
मुमुक्षवः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमुमुक्षु (प्रातिपदिक; √मुच्, सन्-इच्छार्थ)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण (desiderative adjective)
मानापमानयोःof honor and dishonor
मानापमानयोः:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमान + अपमान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), द्विवचन; द्वन्द्वसमास (मानः च अपमानः च)
तुल्याःequal (towards)
तुल्याः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतुल्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण
समलोष्टाश्मकांचनाःto whom clod, stone, and gold are the same
समलोष्टाश्मकांचनाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम + लोष्ट + अश्मन् + काञ्चन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; बहुव्रीहिः—येषां लोष्टः अश्मा काञ्चनं च समं (for whom clod, stone, gold are equal)

Skanda (deduced; Kāśī Khaṇḍa context often Skanda to Agastya)

Tirtha: Avimukta (Kāśī)

Type: kshetra

Listener: Pārvatī or Purāṇic interlocutor within Kāśīkhaṇḍa frame (context-dependent)

Scene: A serene ascetic-devotee in the lanes of Avimukta, unmoved by garlands or insults, with clod, stone, and gold placed before him as symbols of equal regard; Kāśī’s ghāṭs and a distant Viśveśvara spire frame the scene.

A
Avimukta (Kāśī/Varanasi)

FAQs

A liberation-seeker in Kāśī should cultivate equanimity—unmoved by praise or blame and unattached to wealth.

Avimukta-kṣetra, the sacred heart of Kāśī (Vārāṇasī).

No specific rite is prescribed here; the emphasis is on inner renunciation and sameness of vision.