Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 89

यत्रेभाः परिभांत्यष्टौ यत्राष्टौ जविनो हयाः । मनः संयमनं यत्र कशापाणि व्यवस्थितम्

yatrebhāḥ paribhāṃtyaṣṭau yatrāṣṭau javino hayāḥ | manaḥ saṃyamanaṃ yatra kaśāpāṇi vyavasthitam

Wo acht Elefanten in Glanz erstrahlen, wo acht schnelle Rosse sind; wo die Zügelung des Geistes fest gegründet ist und die Peitsche bereit in der Hand gehalten wird.

यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (where)
इभाःelephants
इभाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Nominative plural)
परिभान्तिshine all around
परिभान्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि + भा (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; √भा (to shine) with उपसर्ग परि
अष्टौeight
अष्टौ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअष्टन् (प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (where)
अष्टौeight
अष्टौ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअष्टन् (प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
जविनःswift
जविनः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootजविन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (swift)
हयाःhorses
हयाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Nominative plural)
मनःmind
मनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Nom./Acc. singular)
संयमनम्restraint; control
संयमनम्:
Kriya (Complement/विधेय)
TypeNoun
Rootसम् + यम् (धातु) → संयमन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भाववाचक (act/state of restraint)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (where)
कशापाणिthe whip (held in hand)
कशापाणि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकशा (प्रातिपदिक) + पाणि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कशायाः पाणिः/पाणिः कशायुक्तः) used as ‘whip-in-hand/whip’ (goad)
व्यवस्थितम्is set/placed
व्यवस्थितम्:
Kriya (Predicate participle/विधेय)
TypeVerb
Rootवि + अव + स्था (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्यय (Past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; √स्था with उपसर्ग वि+अव; ‘placed/established’

Nandīkeśvara (continuation)

Tirtha: Kāśī (contextual)

Type: kshetra

Listener: (Implied) attendants/gaṇas; narrative audience

Scene: A resplendent divine chariot flanked by eight elephants and eight swift horses; a central figure holds a whip poised—not in violence but as symbol of disciplined control; subtle aura suggests the mind being restrained like a well-trained team.

E
Elephants
H
Horses
M
Mind-control (manaḥ-saṃyama)

FAQs

Outer power (elephants, horses) is sanctified only when joined with inner mastery—restraint of the mind.

Still within the Kāśī sacred setting; the ‘where…where…’ phrases describe identifying marks of the auspicious locus in the narrative.

No direct ritual; it highlights mental discipline (manaḥ-saṃyama) as a necessary spiritual preparation.