Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 64

ततः कापिलधारं वै सुधाखनिरियं पुनः । ततः शिवगयाख्यं च ज्ञेयं तीर्थमिदं शुभम्

tataḥ kāpiladhāraṃ vai sudhākhaniriyaṃ punaḥ | tataḥ śivagayākhyaṃ ca jñeyaṃ tīrthamidaṃ śubham

Darauf wird es wahrlich „Kāpiladhārā“ genannt; wiederum ist dieser Ort selbst „Sudhākhani“, eine Mine des Nektars (amṛta). Sodann soll dieses glückverheißende tīrtha als „Śiva-gayā“ erkannt werden.

ततःthen
ततः:
Kriya-viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय, क्रम/अनन्तरार्थक
कापिलधारम्‘Kāpiladhāra’
कापिलधारम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkāpila-dhārā (कापिल + धारा; प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter; name used as neuter), प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; नाम (proper name)
वैindeed
वै:
Prayojaka-nipāta (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formअव्यय, निश्चयार्थक-निपात (emphatic particle)
सुधाखनिः‘Sudhākhanī’ (mine/source of nectar)
सुधाखनिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsudhā-khani (सुधा + खनि; प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन; नाम (proper name)
इयम्this (she/this one)
इयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पुनःagain; further
पुनः:
Kriya-viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
Formअव्यय, पुनरुक्ति/पुनरर्थक (adverb: again/further)
ततःthen
ततः:
Kriya-viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय, क्रम/अनन्तरार्थक
शिवगयाख्यम्‘Śivagayā-ākhya’ (named Śiva-gayā)
शिवगयाख्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootśiva-gayā-ākhya (शिव + गया + आख्य; प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; नाम (proper name)
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयार्थक
ज्ञेयम्is to be known
ज्ञेयम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√jñā (ज्ञा धातु) + तव्यत् (तव्यत्-प्रत्यय)
Formकृदन्त (gerundive), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘ज्ञातव्यम्’ (to be known)
तीर्थम्the tīrtha
तीर्थम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottīrtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
इदम्this
इदम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘तीर्थम्’ इत्यस्य विशेषणम् (appositional)
शुभम्auspicious
शुभम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootśubha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण of ‘tīrtham’

Skanda (deduced)

Tirtha: Kāpiladhārā / Sudhākhani / Śiva-gayā (epithets of the same tīrtha)

Type: kund

Scene: The tank’s water is depicted as luminous nectar; a stream (dhārā) pours in; devotees perform pitṛ rites with black sesame; a subtle Śiva presence sanctifies the scene, suggesting ‘Śiva-gayā’.

K
Kāpiladhārā
S
Sudhākhani
Ś
Śiva-gayā
Ś
Śiva

FAQs

The tīrtha is celebrated as both sweetly purifying (nectar-like) and especially potent for Pitṛ-related merit, like Gayā—yet situated in Śiva’s Kāśī.

An auspicious Kāśī tīrtha known as Kāpiladhārā/Sudhākhani/Śiva-gayā.

No step-by-step rite is given here; the name ‘Śiva-gayā’ strongly signals efficacy for śrāddha and Pitṛ-tarpaṇa.