Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 19

मौलिचालनमात्रेण योगिन्योपि प्रसादिताः । संतोषितो रविश्चापि विशेति करसंज्ञया

maulicālanamātreṇa yoginyopi prasāditāḥ | saṃtoṣito raviścāpi viśeti karasaṃjñayā

Schon durch die bloße Bewegung der Krone, als Zeichen der Anerkennung, wurden auch die Yoginīs gnädig gestimmt; und Ravi, die Sonne, zufrieden, trat ein — gewiesen durch das Hand-Mudrā des Herrn.

मौलिचालनमात्रेणby mere movement of the head
मौलिचालनमात्रेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमौलि-चालन-मात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; मौलेः चालनम् इति षष्ठी-तत्पुरुष + मात्र (only/merely): ‘by merely moving the head/crest’
योगिन्यःthe yoginīs
योगिन्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयोगिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (also)
प्रसादिताःwere pleased
प्रसादिताः:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootप्र-सा-दित (कृदन्त)
Formपुं/स्त्री (context: स्त्रीलिङ्ग प्रथमा बहुवचन understood), क्त-प्रत्ययान्त; ‘pleased/propitiated’ — योगिन्यः इति विशेषणम्
संतोषितःsatisfied
संतोषितः:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootसम्-तोषित (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (satisfied) — रविः इति विशेषणम्
रविःthe Sun (Ravi)
रविः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरवि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक निपात
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (also)
विशेतिenters/goes in
विशेति:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-शि (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
करसंज्ञयाby a hand-signal
करसंज्ञया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकर-संज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करस्य संज्ञा इति षष्ठी-तत्पुरुष; ‘by the hand-signal’

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa narrative frame)

Tirtha: Avimukta-Kāśī

Type: kshetra

Listener: Pilgrimage-seeker interlocutors of Kāśī-māhātmya (contextual)

Scene: Śiva slightly inclines his crown—an understated acknowledgment; Yoginīs brighten with satisfaction; the Sun-god, content, proceeds inward as Śiva signals with a gentle hand-gesture, maintaining calm order in the assembly.

Y
Yoginīs
S
Sūrya (Ravi)

FAQs

Divine grace can flow through the slightest acknowledgment; subtle gestures can carry profound blessing.

Kāśī-kṣetra is the implied sanctum where divine presence and favor are vividly narrated.

No explicit prescription; it highlights respectful gestures (saṃjñā) as part of sacred conduct.