Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 180

दक्षिणेऽगस्त्यतीर्थाच्च तीर्थमस्त्यतिपावनम् । गंगाकेशवसंज्ञं च सर्वपातकनाशनम्

dakṣiṇe'gastyatīrthācca tīrthamastyatipāvanam | gaṃgākeśavasaṃjñaṃ ca sarvapātakanāśanam

Südlich vom Agastya-Tīrtha gibt es eine weitere überaus reinigende heilige Furt, Gaṅgākeśava genannt, die alle Sünden vernichtet.

दक्षिणेin the south
दक्षिणे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; दिग्वाचक (direction)
अगस्त्यतीर्थात्from Agastya-tīrtha
अगस्त्यतीर्थात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootअगस्त्य-तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; समास: अगस्त्यस्य तीर्थम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/coordination conjunction)
तीर्थम्a sacred place
तीर्थम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
अस्तिis/exists
अस्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
अतिपावनम्very purifying
अतिपावनम्:
Karta (Predicate adjective/कर्ता-समानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootअति (उपसर्ग/पूर्वपद) + पावन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणं तीर्थम् इति
गंगाकेशवसंज्ञम्named ‘Gaṅgā-Keśava’
गंगाकेशवसंज्ञम्:
Karta (Predicate adjective/कर्ता-समानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootगङ्गा-केशव-संज्ञ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समास: गङ्गा-केशव इति संज्ञा यस्य (संज्ञा-तत्पुरुष/षष्ठी-तत्पुरुषभाव)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय conjunction)
सर्वपातकनाशनम्destroyer of all sins
सर्वपातकनाशनम्:
Karta (Predicate adjective/कर्ता-समानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootसर्व-पातक-नाशन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समास: सर्वेषां पातकानां नाशनम् (षष्ठी-तत्पुरुष)

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa context: Skanda teaching Agastya)

Tirtha: Gaṅgākeśava

Type: ghat

Scene: A bright Gaṅgā ford south of Agastya Tīrtha; pilgrims descend steps for snāna; a small Keśava emblem or shrine near the water; the river glows as if washing away dark stains symbolizing sins.

A
Agastya Tīrtha
G
Gaṅgākeśava Tīrtha
K
Keśava (Viṣṇu)

FAQs

Kāśī’s tīrthas are presented as inherently purifying; approaching specific named sites is said to eradicate even accumulated sins.

Gaṅgākeśava Tīrtha, located south of Agastya Tīrtha in Kāśī.

The verse implies tīrtha-sevā (visiting/approaching the tīrtha for purification), though no specific rite is detailed here.