Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 18

Devanagari script

लोपामुद्रोवाच । श्रीशैलशिखरं दृष्ट्वा पुनर्जन्म न विद्यते । इदमेव हि सत्यं चेत्किमर्थं काशिरिष्यते

Transliteration

lopāmudrovāca | śrīśailaśikharaṃ dṛṣṭvā punarjanma na vidyate | idameva hi satyaṃ cetkimarthaṃ kāśiriṣyate

Translation

Lopāmudrā sprach: „Wer den Gipfel des Śrīśaila erblickt, für den gibt es keine Wiedergeburt mehr. Wenn allein dies wahr ist, zu welchem Zweck sollte man dann nach Kāśī gehen?“

Word by Word

• लोपामुद्रा: Lopāmudrā
• लोपामुद्रा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लोपामुद्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• श्रीशैलशिखरम्: the peak of Śrīśaila
• श्रीशैलशिखरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्रीशैल (प्रातिपदिक) + शिखर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (श्रीशैलस्य शिखरम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) + क्त्वा (कृत्)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त (absolutive/gerund), अव्यय; पूर्वक्रिया

• पुनर्जन्म: rebirth
• पुनर्जन्म: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुनर् (अव्यय) + जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (पुनः जन्म), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात

• विद्यते: exists/is found
• विद्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; भावे प्रयोग (exists)

• इदम्: this
• इदम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• एव: indeed/only
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपात (restrictive particle)

• हि: indeed/for
• हि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात

• सत्यम्: truth
• सत्यम्: Karta (Predicate nominal/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• चेत्: if
• चेत्: Sambandha (Condition/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: चेत् (अव्यय)
• Form: शर्तबोधक-अव्यय (conditional particle)

• किम्: what
• किम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अर्थम्: purpose/reason
• अर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• काशी: Kāśī
• काशी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• रिष्यते: will remain/continue (to be)
• रिष्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ऋष्/रिष् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

Speaker

Lopāmudrā

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śrīśaila (Mallikārjuna) and Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Agastya

Visual Art Cues

Scene: Lopāmudrā, earnest and inquisitive, gestures as if pointing to distant sacred geographies—Śrīśaila’s peak and Kāśī’s ghats—posing a sharp theological question to Agastya.

Characters & Entities

• Lopāmudrā
• Śrīśaila
• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It raises a classic tīrtha-māhātmya question: how to reconcile multiple liberation-granting holy places within Śaiva sacred geography.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Śrīśaila (its summit) is praised for ending rebirth, while Kāśī is introduced as the comparative pilgrimage destination.

What ritualistic prescription is mentioned?

Darśana of Śrīśaila’s summit is the implied act; no other rite is specified.