Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 54

कथं स राजा धर्मिष्ठः प्रजापालनतत्परः । वियोज्यते पुरः काश्या दिवोदासो महीपतिः

kathaṃ sa rājā dharmiṣṭhaḥ prajāpālanatatparaḥ | viyojyate puraḥ kāśyā divodāso mahīpatiḥ

Wie könnte jener König, höchst rechtschaffen und dem Schutz seiner Untertanen hingegeben—Divodāsa, Herr der Erde—von der heiligen Kāśī getrennt werden?

कथम्how
कथम्:
Sambandha (Interrogative adverb/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नार्थक क्रियाविशेषण (how)
सःhe/that
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुंलिङ्ग
राजाking
राजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
धर्मिष्ठःmost righteous
धर्मिष्ठः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootधर्मिष्ठ (प्रातिपदिक; धर्म + इष्ठन्)
Formविशेषण; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अतिशय (superlative sense)
प्रजापालनprotection of subjects
प्रजापालन:
Sambandha (Genitival relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक) + पालन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘प्रजानां पालनम्’); (समासाङ्ग)
तत्परःdevoted, intent
तत्परः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतत्पर (प्रातिपदिक)
Formविशेषण; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रजापालनतत्परःdevoted to protecting the people
प्रजापालनतत्परः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रजापालन (समास) + तत्पर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सप्तमी/षष्ठी-भाव: ‘प्रजापालने तत्परः’); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (राजा)
वियोज्यतेis separated/removed
वियोज्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + युज् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन, कर्मणि-प्रयोग (Passive)
पुरःfrom (the presence/front)
पुरः:
Apadana (Source/अपादान)
TypeIndeclinable
Rootपुरः (अव्यय)
Formअव्यय; स्थानवाचक (from/in front; here ‘from’)
काश्याःof Kashi
काश्याः:
Sambandha (Genitival/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकाशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
दिवोदासःDivodāsa
दिवोदासः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदिवोदास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
महीपतिःthe king
महीपतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहीपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; दिवोदासः इत्यस्य अप्पोजिशन

Śiva (Devadeva) (contextual continuation of reply)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Scene: A compassionate ethical question: how can Divodāsa—righteous and devoted to protecting his subjects—be removed from Kāśī? Śiva’s concern reflects dharmic sensitivity.

D
Divodāsa
K
Kāśī

FAQs

Righteous leadership and protection of subjects are upheld as high dharma, making any displacement ethically complex and requiring dhārmic justification.

Kāśī/Vārāṇasī, presented as a city whose very rulership is intertwined with dharma and divine presence.

None; the verse frames a dharmic-political question rather than a ritual act.