Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 62

प्रयत्नेन मया सृष्टा सा सृष्टिस्त्वदनुज्ञया । अवृष्ट्या षष्टिहायिन्या तत्र नष्टाऽप्रजा भुवि

prayatnena mayā sṛṣṭā sā sṛṣṭistvadanujñayā | avṛṣṭyā ṣaṣṭihāyinyā tatra naṣṭā'prajā bhuvi

„Mit Anstrengung erschuf ich jene Schöpfung, und sie geschah mit Deiner Erlaubnis. Doch weil sechzig Jahre lang kein Regen fiel, gingen die Wesen auf Erden zugrunde, und die Welt blieb ohne Untertanen.“

प्रयत्नेनby effort
प्रयत्नेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootप्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्
मयाby me
मया:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्
सृष्टाcreated
सृष्टा:
Kriya (Predicative/क्रिया-भाव)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formकृदन्तः—क्त (Past passive participle); स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; (सृष्टिः इत्यस्य विशेषणम्)
साthat
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
सृष्टिःcreation
सृष्टिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसृष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
त्वत्-अनुज्ञयाby your permission
त्वत्-अनुज्ञया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अनुज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (by your permission)
अवृष्ट्याby lack of rain; drought
अवृष्ट्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअवृष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्
षष्टि-हायिन्याlasting sixty years
षष्टि-हायिन्या:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootषष्टि (प्रातिपदिक) + हायिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (lasting sixty years)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्ययम्; देशवाचक-क्रियाविशेषणम् (locative adverb: there)
नष्टाdestroyed; perished
नष्टा:
Kriya (Predicative/क्रिया-भाव)
TypeVerb
Rootनश् (धातु)
Formकृदन्तः—क्त (Past passive participle); स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; (प्रजा इत्यस्य विशेषणम्)
प्रजाsubjects; people; progeny
प्रजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
भुविon earth
भुवि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

Brahmā

Scene: Brahmā describes a parched earth: cracked ground, withered trees, empty rivers; the sorrow of a world without subjects is conveyed as he petitions Śiva for a remedy.

Ś
Śiva
B
Brahmā
B
Bhūmi (earth, implied)

FAQs

Creation depends on sustaining order (like timely rains); when balance fails, life collapses—prompting appeal to the divine source of restoration.

The narrative is embedded in Kāśī/Avimukta’s theological frame, though the verse describes a cosmic-earthly crisis rather than a local tīrtha.

None directly; it narrates drought and loss of beings.