Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 33

चतुर्भिरंगुलैः शस्ता कटिर्विंशतिसंयुतैः । समुन्नतनितंबाढ्या चतुरस्रा मृगीदृशाम्

caturbhiraṃgulaiḥ śastā kaṭirviṃśatisaṃyutaiḥ | samunnatanitaṃbāḍhyā caturasrā mṛgīdṛśām

Gepriesen wird eine Taille von zwanzig Fingerbreiten. Die, deren Hüften wohlgefüllt sind, mit erhobenen Gesäßrundungen, und deren Gestalt vierseitig, wohlproportioniert ist — so sind die rehaugigen Frauen beschrieben.

चतुर्भिःwith four
चतुर्भिः:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootचतुर् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण) बहुवचन; संख्यावाचक-विशेषण (instrumental plural)
अङ्गुलैःby fingers (finger-breadths)
अङ्गुलैः:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअङ्गुलि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण) बहुवचन (instrumental plural)
शस्ताcommended
शस्ता:
Viśeṣaṇa (Adjectival)
TypeAdjective
Rootशंस् (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (क्त/त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विशेषण (praised/commended)
कटिःwaist
कटिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (nominative singular)
विंशतिtwenty
विंशति:
Viśeṣaṇa (Adjectival)
TypeAdjective
Rootविंशति (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याशब्दः; समासे पूर्वपद (twenty)
संयुतैःjoined with
संयुतैः:
Viśeṣaṇa (Adjectival)
TypeAdjective
Rootसम् + युज् (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (क्त/त), पुं/नपुंसक, तृतीया बहुवचन; विशेषण (joined/combined)
समुन्नतwell-raised
समुन्नत:
Viśeṣaṇa (Adjectival)
TypeAdjective
Rootसम् + उत् + नत (प्रातिपदिक; नत from नम् धातु)
Formसमासपूर्वपद-विशेषण (raised/high)
नितम्बbuttocks
नितम्ब:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनितम्ब (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, समासाङ्ग (buttock/hip)
आढ्याabounding in
आढ्या:
Viśeṣaṇa (Adjectival)
TypeAdjective
Rootआढ्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विशेषण (rich/abounding)
समुन्नतनितम्बाढ्याhaving well-raised buttocks
समुन्नतनितम्बाढ्या:
Viśeṣaṇa (Adjectival)
TypeAdjective
Rootसमुन्नत + नितम्ब + आढ्य (प्रातिपदिकानि)
Formतत्पुरुष-समास (विशेषण-विशेष्यभावः); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘समुन्नतनितम्बैः आढ्या’ इति (having well-raised buttocks)
चतुरस्राfour-sided
चतुरस्रा:
Viśeṣaṇa (Adjectival)
TypeAdjective
Rootचतुर् + अस्र (प्रातिपदिक; ‘अस्र’ = side/edge)
Formतत्पुरुष-समास; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विशेषण (four-sided/square)
मृगीदृशाम्of doe-eyed women
मृगीदृशाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमृगी + दृश् (प्रातिपदिक; दृश् = eye/look)
Formबहुव्रीहि-समास ‘मृगीव दृशौ यस्याः/यासाम्’; स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी बहुवचन (genitive plural)

Skanda

Tirtha: Kāśī (Avimukta-kṣetra)

Type: kshetra

Scene: A courtly/śāstric setting where a narrator enumerates auspicious feminine proportions; the imagery is idealized and stylized rather than individualized, with emphasis on symmetry and poised stance.

S
Skanda
A
Agastya
K
Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

It functions as traditional lakṣaṇa (characteristic) description rather than a direct moral injunction, reflecting how Purāṇic narration includes worldly markers alongside sacred discourse.

The broader context is the Kāśīkhaṇḍa, centered on Kāśī (Vārāṇasī), though this particular verse is descriptive and not naming a tīrtha.

None in this verse.