Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 45

गजास्यं संस्मरेदादौ तत ईशं सहांबया । श्रीरंगं श्रीसमेतं तु ब्रह्माण्या कमलोद्भवम्

gajāsyaṃ saṃsmaredādau tata īśaṃ sahāṃbayā | śrīraṃgaṃ śrīsametaṃ tu brahmāṇyā kamalodbhavam

Zuerst gedenke man Gajāsya (Gaṇeśa); dann Īśa (Śiva) zusammen mit der Mutter Ambā. Danach gedenke man Śrīraṅga (Viṣṇu) in Begleitung von Śrī (Lakṣmī) und sodann des Lotosgeborenen Brahmā zusammen mit Brahmāṇī.

gajāsyaṃGajāsya (Gaṇeśa)
gajāsyaṃ:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootgaja + āsya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम्; समासः: गजस्य आस्यम् यस्य (गजमुखः) — रूढ्या गणेशः; कर्मधारय/बहुव्रीह्यर्थ-प्रवृत्तिः
saṃsmaretshould remember
saṃsmaret:
Kriya (Action)
TypeVerb
Rootsam-√smṛ (धातु)
Formविधिलिङ्, परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
ādauat first
ādau:
Kala-adhikarana (Temporal adverbial)
TypeIndeclinable
Rootādi (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावे सप्तमी-एकवचनरूपेण क्रियाविशेषणवत्; अर्थे ‘प्रथमम्’
tataḥthen
tataḥ:
Sambandha (Sequence)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (अनन्तरार्थक)
īśaṃĪśa (Śiva)
īśaṃ:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootīśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम्
saha-ambayātogether with Ambā (Pārvatī)
saha-ambayā:
Sahakāraka (Accompaniment)
TypeIndeclinable
Rootsaha (अव्यय) + ambā (प्रातिपदिक)
Form‘सह’ इति अव्यय-योगे तृतीया; अम्बया = स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचनम्; अर्थः ‘अम्बया सह’
śrīraṃgaṃŚrīraṅga (Viṣṇu)
śrīraṃgaṃ:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootśrī + raṃga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम्; समासः: श्रीरङ्गः (विशेष-नाम)
śrī-sametaṃaccompanied by Śrī (Lakṣmī)
śrī-sametaṃ:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootśrī + sameta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम्; समासः: श्रिया समेतः (सह) — विशेषणम् (श्रीरङ्गम्)
tuand; indeed
tu:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय (निपात) = particle (contrast/emphasis)
brahmāṇyāwith Brahmāṇī (Sarasvatī)
brahmāṇyā:
Sahakāraka (Accompaniment)
TypeNoun
Rootbrahmāṇī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचनम्; ‘ब्रह्माण्या’ = ब्रह्माण्या सह (सह-योगे तृतीया)
kamalodbhavamthe lotus-born (Brahmā)
kamalodbhavam:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootkamala + udbhava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम्; समासः: कमलात् उद्भवः (पञ्चमी-तत्पुरुष) — ब्रह्मा

Skanda

Tirtha: Kāśī-kṣetra (smaraṇa-vidhi for pilgrimage acts)

Type: kshetra

Scene: A four-part devotional tableau: Gaṇeśa at the threshold; Śiva with Ambā in embrace of compassion; Viṣṇu as Śrīraṅga reclining with Lakṣmī; Brahmā lotus-born with Sarasvatī—arranged as a sequential garland around a Kāśī pilgrim in prayer.

G
Gajāsya (Gaṇeśa)
Ī
Īśa (Śiva)
A
Ambā (Pārvatī)
Ś
Śrīraṅga (Viṣṇu)
Ś
Śrī (Lakṣmī)
K
Kamalodbhava (Brahmā)
B
Brahmāṇī

FAQs

Begin the day with ordered remembrance of major deities—removing obstacles (Gaṇeśa), grounding in grace (Śiva-Śakti), sustaining dharma (Viṣṇu-Lakṣmī), and honoring creation/knowledge (Brahmā-Brahmāṇī).

While no single shrine is named, the practice is framed within Kāśī’s sacred daily discipline (Kāśīkhaṇḍa).

Smaraṇa (devotional remembrance) of Gaṇeśa, Śiva with Ambā, Viṣṇu with Lakṣmī, and Brahmā with his consort.