Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 18

स्थावराः कृमयोऽब्जाश्च पक्षिणः पशवो नराः । क्रमेण धार्मिकास्त्वेते ह्येतेभ्यो धार्मिकाः सुराः

sthāvarāḥ kṛmayo'bjāśca pakṣiṇaḥ paśavo narāḥ | krameṇa dhārmikāstvete hyetebhyo dhārmikāḥ surāḥ

Unbewegtes, Würmer, im Wasser Geborene, Vögel, Tiere und Menschen — in dieser Reihenfolge wächst ihre Befähigung zum Dharma; und höher als sie in dharmischer Kraft stehen die Götter.

स्थावराःimmobile beings (plants etc.)
स्थावराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्थावर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन (Plural)
कृमयःworms
कृमयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकृमि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
अब्जाःwater-born beings (aquatics)
अब्जाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअब्ज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
पक्षिणःbirds
पक्षिणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपक्षिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
पशवःanimals
पशवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
नराःmen/humans
नराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
क्रमेणin sequence
क्रमेण:
Adhikarana (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; क्रियाविशेषण-प्रयोग (adverbial: "in order/gradually")
धार्मिकाःrighteous
धार्मिकाः:
Karta (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootधार्मिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifying)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक (particle: "but/indeed")
एतेthese
एते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम (pronoun)
हिfor/indeed
हि:
Sambandha (Emphasis/Reason)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थ/निश्चयार्थक (particle: "for/indeed")
एतेभ्यःthan these/from these
एतेभ्यः:
Apadana (Standard of comparison/source/अपादान)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), बहुवचन; सर्वनाम
धार्मिकाःmore righteous
धार्मिकाः:
Karta (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootधार्मिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
सुराःgods
सुराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

Skanda

Tirtha: Avimukta-kṣetra (Kāśī)

Type: kshetra

Listener: Kumbhaja (Agastya)

Scene: A didactic tableau: a sage in Kāśī enumerates beings—trees and mountains, worms, fish, birds, animals, humans—ascending toward luminous devas above, suggesting a moral-cosmic ladder.

D
Devas (Surāḥ)
H
Humans (Narāḥ)

FAQs

It frames dharma as increasingly accessible with higher forms of life, underscoring the responsibility that comes with human birth.

Kāśī indirectly, as the doctrinal setting where dharma is taught as preparation for liberation in the sacred city.

None explicitly; it is a doctrinal classification supporting the call to live dharmically.