Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 81

प्राणेभ्योपि गरीयस्यास्तस्या वाक्यं निशम्य सः । उवाच वचनं राजा तस्याः स्वस्यापि च प्रियम्

prāṇebhyopi garīyasyāstasyā vākyaṃ niśamya saḥ | uvāca vacanaṃ rājā tasyāḥ svasyāpi ca priyam

Als er ihre Worte vernahm—sie, die ihm noch lieber war als sein eigenes Leben—sprach der König eine Erwiderung, die ihr wie auch ihm selbst gefiel.

प्राणेभ्यःfrom (the) lives; than life
प्राणेभ्यः:
अपादान (Source/Standard of comparison)
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), बहुवचन
अपिeven; also
अपि:
सम्बन्ध/निपात
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अपि-भाव (also/even)
गरीयसीmore weighty; dearer
गरीयसी:
विशेषण (of तस्या)
TypeAdjective
Rootगरीयस (प्रातिपदिक; तुलनात्मक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; तुलनात्मक (comparative)
तस्याःof her
तस्याः:
सम्बन्ध (Possessor)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
वाक्यम्speech; words
वाक्यम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
निशम्यhaving heard
निशम्य:
क्रियाविशेषण (Adverbial to उवाच)
TypeVerb
Rootनि-शम् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive), पूर्वकाल (having heard)
सःhe
सः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
उवाचsaid; spoke
उवाच:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
वचनम्a statement
वचनम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
राजाthe king
राजा:
कर्ता (Apposition to सः)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
तस्याःof her
तस्याः:
सम्बन्ध (Possessor)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
स्वस्यof himself; his own
स्वस्य:
सम्बन्ध (Possessor)
TypeNoun
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध/निपात
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय (also)
and
:
सम्बन्ध/निपात
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
प्रियम्pleasing; dear
प्रियम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; विशेषण (of वचनम्)

Narrator (contextual narration within Skanda Purāṇa’s Kāśī-khaṇḍa frame)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and other ṛṣis (typical)

Scene: A king, softened by affection, listens to his beloved’s words and responds gently; an intimate palace setting with restrained royal splendor, suggesting moral refinement rather than opulence.

K
Kalāvatī
K
King

FAQs

Right response in dharma is speech that preserves harmony and honors sincere devotion.

No specific tīrtha is named in this verse; the overarching context is the Kāśī Khaṇḍa.

None.