Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 87

मायया मां महादेव नच्छादयितुमर्हसि । नाभीकमलकोशात्तु कोटिशः कमलासनान्

māyayā māṃ mahādeva nacchādayitumarhasi | nābhīkamalakośāttu koṭiśaḥ kamalāsanān

«O Mahādeva, du sollst mich nicht mit Māyā verhüllen. Aus der Hülle des Lotos an meinem Nabel entstehen, Zeitalter um Zeitalter, unzählige Brahmās, auf Lotosen thronend».

माययाby (your) māyā
मायया:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootमाया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
माम्me
माम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, द्वितीया (2nd), एकवचन
महादेवO Mahādeva
महादेव:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; समास: कर्मधारय (‘महान् देवः’)
not
:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation particle)
आच्छादयितुम्to cover
आच्छादयितुम्:
प्रयोजन/उद्देश्य (Purpose)
TypeVerb
Rootआ + छद् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), धातु: आच्छादय् (णिच्) < आ+छद्; अर्थ: ‘आवरणे’
अर्हसिyou ought / you are fit
अर्हसि:
क्रिया (Predicate)
TypeVerb
Rootअर्ह् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
नाभीकमलकोशात्from the sheath of the navel-lotus
नाभीकमलकोशात्:
अपादान (Source)
TypeNoun
Rootनाभि (प्रातिपदिक) + कमल (प्रातिपदिक) + कोश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; समास: तत्पुरुष (‘नाभ्याः कमलस्य कोशः’ → ‘नाभीकमलकोश’)
तुbut / indeed
तु:
समुच्चय/विरोधसूचक (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle), विरोध/विशेषार्थे
कोटिशःin crores; countless
कोटिशः:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootकोटि (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव/तद्धितान्त-प्रयोगवत् अव्यय (adverb of multiplicity) ‘कोटि-शस्’
कमलासनान्lotus-seated (Brahmās)
कमलासनान्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootकमल (प्रातिपदिक) + आसन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; समास: तत्पुरुष (‘कमले आसनं यस्य’—रूढ्या ब्रह्माणः)

Brahmā

Tirtha: Avimukta-Kāśī

Type: kshetra

Scene: A speaker addresses Mahādeva: ‘Do not veil me with māyā’; behind the words, a visionary tableau of a cosmic navel-lotus from which innumerable lotus-seated Brahmās arise across ages.

Ś
Śiva (Mahādeva)
B
Brahmā (kamalāsana)

FAQs

Even cosmic creators are subject to the Lord’s māyā; the verse highlights Śiva’s transcendence over the powers governing manifestation.

Indirectly Kāśī (Vārāṇasī) as the theological backdrop of the Kāśī Khaṇḍa; this verse focuses more on cosmology than a named tīrtha.

None; it is doctrinal dialogue about māyā and cosmic emanation.