Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 96

तार्क्ष्यवीक्षणमात्रेण फणिनौ निर्विषा यथा । निष्प्रभाणि तथेनांसि भागीरथ्यवलोकनात्

tārkṣyavīkṣaṇamātreṇa phaṇinau nirviṣā yathā | niṣprabhāṇi tathenāṃsi bhāgīrathyavalokanāt

Wie Schlangen allein durch Garuḍas Blick giftlos werden, so verlieren auch die Sünden durch den bloßen Anblick der Bhāgīrathī ihre Kraft und ihren Glanz.

तार्क्ष्यवीक्षणमात्रेणby the mere sight of Garuḍa
तार्क्ष्यवीक्षणमात्रेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतार्क्ष्य (प्रातिपदिक) + वीक्षण (विक्ष् धातु, ल्युट्) + मात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन (Singular); समासः—तार्क्ष्य-वीक्षण (षष्ठी-तत्पुरुष: ‘of Garuḍa’s seeing’) + मात्र (अवधारणार्थ: ‘mere’)
फणिनौthe two serpents
फणिनौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootफणिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/प्रथमा), द्विवचन (Dual)
निर्विषाःbecome venomless
निर्विषाः:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर्- + विष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/प्रथमा), द्विवचन (Dual) (पदपाठे ‘निर्विषौ’ अपेक्षितम्; छन्दो/पाठभेदेन ‘निर्विषाः’); विशेषणम्
यथाas
यथा:
Sambandha (Comparative marker/उपमान)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमानवाचक (comparative: ‘as’)
निष्प्रभाणिlusterless
निष्प्रभाणि:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिस्- + प्रभा (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन (Plural); विशेषणम्
तथाlikewise
तथा:
Kriya-vishesana (Manner/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (manner: ‘so/likewise’)
एनांसिsins
एनांसि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन (Plural)
भागीरथ्यवलोकनात्from (by) beholding Bhāgīrathī (Ganga)
भागीरथ्यवलोकनात्:
Apadana (Cause/Source/अपादान)
TypeNoun
Rootभागीरथी (प्रातिपदिक) + अवलोकन (अव-लोक् धातु, ल्युट्)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन (Singular); समासः—भागीरथी-अवलोकन (षष्ठी-तत्पुरुष: ‘viewing of Bhāgīrathī’)

Skanda

Tirtha: Bhāgīrathī/Gaṅgā (Kāśī)

Type: ghat

Listener: null

Scene: A split-scene metaphor: Garuḍa’s fierce glance renders cobras harmless; parallel scene shows a pilgrim merely beholding the Gaṅgā, while dark ‘sin’ shadows fade and lose sheen.

B
Bhāgīrathī (Gaṅgā)
T
Tārkṣya (Garuḍa)
S
Serpents (phaṇin)

FAQs

Darśana (sacred sight) of Gaṅgā itself is purificatory; sin is weakened simply by beholding her.

Bhāgīrathī/Gaṅgā—especially as seen in the sacred landscape of Kāśī.

Darśana (seeing) of Gaṅgā is implicitly recommended as a purifying act.