Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 81

प्रयागादपि वै रम्यमविमुक्तं न संशयः । यत्र विश्वेश्वरः साक्षात्स्वयं समधितिष्ठति

prayāgādapi vai ramyamavimuktaṃ na saṃśayaḥ | yatra viśveśvaraḥ sākṣātsvayaṃ samadhitiṣṭhati

Noch lieblicher als Prayāga ist Avimukta, daran besteht kein Zweifel; denn dort weilt Viśveśvara selbst in eigener Gegenwart.

प्रयागात्than/from Prayāga
प्रयागात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootप्रयाग (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गम्, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचनम्
अपिeven
अपि:
Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपातः (even/also)
वैindeed
वै:
Emphasis (निश्चय)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-निपातः
रम्यम्more delightful
रम्यम्:
Qualifier (विशेषण)
TypeAdjective
Rootरम्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; ‘अविमुक्तम्’ इत्यस्य विशेषणम्
अविमुक्तम्Avimukta (Kāśī)
अविमुक्तम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअविमुक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्; स्थाननाम
no/not
:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपातः
संशयःdoubt
संशयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गम्, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-सम्बन्धबोधक अव्ययम् (relative adverb: where)
विश्व-ईश्वरःthe Lord of the universe
विश्व-ईश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविश्व (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formसमासः—तत्पुरुषः (षष्ठी-तत्पुरुषः: विश्वस्य ईश्वरः); पुल्लिङ्गम्, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्
साक्षात्directly; in person
साक्षात्:
Manner (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootसाक्षात् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषणम् (adverb: directly/in person)
स्वयम्himself
स्वयम्:
Emphasis/Reflexive (स्वार्थ)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formआत्मार्थक-निपातः (reflexive adverb: oneself)
समधितिष्ठतिabides; presides
समधितिष्ठति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formउपसर्गाः—सम् + अधि; लट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha: Avimukta

Type: kshetra

Listener: viprendra

Scene: Avimukta as a radiant sacred precinct: Viśveśvara enthroned or subtly present above the city; pilgrims circumambulate lanes and ghāṭs; Prayāga is shown in a smaller vignette to indicate comparison.

P
Prayāga
A
Avimukta
V
Viśveśvara (Śiva)

FAQs

A place becomes supremely holy by the direct, abiding presence of the Lord—here, Śiva as Viśveśvara.

Avimukta (the Kāśī-kṣetra), said to surpass even Prayāga in excellence.

None explicitly; the verse is a theological glorification grounded in Śiva’s presence.