Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 22

त्वं पुं प्रकृतिरूपेण ब्रह्मांडमसृजः पुरा । मध्ये ब्रह्मांडमखिलं विश्वमेतच्चराचरम्

tvaṃ puṃ prakṛtirūpeṇa brahmāṃḍamasṛjaḥ purā | madhye brahmāṃḍamakhilaṃ viśvametaccarācaram

Du, als Puruṣa und als Prakṛti, erschufst einst das kosmische Ei; und in diesem Brahmāṇḍa ist dieses ganze Universum enthalten, das Bewegliche und das Unbewegliche.

त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, उत्तमपुरुषार्थे (2nd person), प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
पुम्(as) the male/person
पुम्:
Karta (कर्ता) (apposition to ‘त्वम्’)
TypeNoun
Rootपुम्स्/पुंस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; संबोधनार्थे/विशेष्य-निर्देशे (appositional)
प्रकृति-रूपेणin the form of Prakṛti / by the form of nature
प्रकृति-रूपेण:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootप्रकृति (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (‘प्रकृतेः रूपम्’)
ब्रह्माण्डम्the cosmic egg (universe)
ब्रह्माण्डम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootब्रह्माण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
असृजःyou created
असृजः:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
पुराformerly, in the beginning
पुरा:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण/Time)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
मध्येin the middle/within
मध्ये:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; अधिकरण
ब्रह्माण्डम्the universe-egg
ब्रह्माण्डम्:
Karma (कर्म) (appositional to following)
TypeNoun
Rootब्रह्माण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
अखिलम्entire, whole
अखिलम्:
Karma (कर्म) (qualifying)
TypeAdjective
Rootअखिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषणम् (qualifier of ‘ब्रह्माण्डम्/विश्वम्’)
विश्वम्the world, the universe
विश्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; ‘ब्रह्माण्डम्’ इत्यस्य समानाधिकरणम्
एतत्this
एतत्:
Karma (कर्म) (qualifying)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-विशेषण, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; ‘चराचरम्’ इत्यस्य विशेषणम्
चर-अचरम्moving and unmoving (all beings)
चर-अचरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootचर (प्रातिपदिक) + अचर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; समासः—द्वन्द्वः (‘चरं च अचरं च’)

Skanda (deduced from Kāśīkhaṇḍa context)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Scene: A devotee addresses the supreme Lord as the originator of the brahmāṇḍa; the cosmic egg appears as a luminous oval containing galaxies, the five elements, and the moving/unmoving beings, with Kāśī’s ghāṭas faintly suggested as the earthly mirror of the cosmic order.

Ś
Śiva
P
Puruṣa
P
Prakṛti
B
Brahmāṇḍa

FAQs

The divine is presented as both consciousness (Puruṣa) and nature (Prakṛti), the unified source of all creation.

Kāśī is the textual locus, but the verse itself is a cosmological statement rather than a tīrtha-praise.

None.