Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 95

जलाशयानां सर्वेषां प्रतीच्याश्चापि वैदिशः । अधीश्वरः पाशपाणिर्भव सर्वामरप्रियः

jalāśayānāṃ sarveṣāṃ pratīcyāścāpi vaidiśaḥ | adhīśvaraḥ pāśapāṇirbhava sarvāmarapriyaḥ

„Werde der Herr aller Wasserstätten; und sei auch der Hüter des Westens—mit der Schlinge in der Hand, von allen Göttern geliebt.“

जलाशयानाम्of water-reservoirs
जलाशयानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootजल + आशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (जले आशयः/जलस्य आशयः)
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन
प्रतीच्याःof the western (direction)
प्रतीच्याः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootप्रतीची (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (and)
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अप्यर्थक (also)
वैदिशःVaidiśa (a name/epithet)
वैदिशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवैदिश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
अधीश्वरःthe overlord
अधीश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअधि + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—उपपद-तत्पुरुष (अधि ईश्वरः = overlord)
पाशपाणिःhe whose hand holds a noose
पाशपाणिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपाश + पाणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—बहुव्रीहि (यस्य पाणौ पाशः)
भवbe (become)
भव:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलोट् (Imperative/आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
सर्वामरप्रियःdear to all the gods
सर्वामरप्रियः:
Karta (Subject-complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व + अमर + प्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (सर्वेषां अमराणां प्रियः)

Śiva (continuing grant)

Tirtha: Varuṇeśa (contextual, introduced by boon)

Type: kshetra (liṅga-sthāna within Kāśī)

Scene: A boon-bestowing deity addresses Varuṇa: he holds a pāśa (noose), is adored by devas, and is installed as lord over all reservoirs and guardian of the west—suggesting a regal investiture.

V
Varuṇa (implied by pāśapāṇi and western guardianship)
D
Devas (Amaras)
W
Western direction

FAQs

Authority in the cosmos is portrayed as dharmic guardianship—protecting realms and beings under divine command.

The Kāśī setting underlies the episode, culminating in a Kāśī liṅga’s fame (Varuṇeśvara).

No ritual instruction appears; the verse confers roles and iconographic identity (pāśapāṇi).