Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 79

संप्राप्य तापनिकटं विकीर्णास्थि चितानलम् । आलिंगन्निव सोद्वेगं शनैर्निर्वृतिमाप्तवान्

saṃprāpya tāpanikaṭaṃ vikīrṇāsthi citānalam | āliṃganniva sodvegaṃ śanairnirvṛtimāptavān

Als er das Feuer des Scheiterhaufens erreichte—nahe der Glut, zwischen verstreuten Knochen—, als umarmte er es, gelangte er allmählich zu einer düsteren Genugtuung, obgleich von Unruhe erfüllt.

संप्राप्यhaving reached
संप्राप्य:
Kriya (पूर्वक्रिया/अनुबन्ध)
TypeVerb
Rootसम्-√प्राप् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः; उपसर्गः: सम्; धातु: प्राप्; अर्थे: ‘having reached’
तापनिकटम्the vicinity of heat
तापनिकटम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootताप (प्रातिपदिक) + निकट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तापस्य निकटम्)
विकीर्ण-अस्थिscattered bones
विकीर्ण-अस्थि:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविकीर्ण (√कीर्/कॄ ‘to scatter’ क्त-प्रत्यय, प्रातिपदिक) + अस्थि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (विकीर्णं च तत् अस्थि)
चितानलम्the pyre-fire
चितानलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचिता (प्रातिपदिक) + अनल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (चितायाः अनलः)
आलिङ्गन्embracing
आलिङ्गन्:
Kriya (सहायकक्रिया/वर्तमानकृदन्त)
TypeVerb
Rootआ-√लिङ्ग् (धातु)
Formशतृ-प्रत्यय (वर्तमानकाले कृदन्त/Present active participle), प्रथमा एकवचन पुंलिङ्ग (contextual); उपसर्गः: आ; अर्थे: ‘embracing’
इवas if
इव:
Sambandha (Upamā marker/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय (particle of comparison)
स-उद्वेगम्with agitation
स-उद्वेगम्:
Visheshana (Adverbial/भावविशेषण)
TypeAdjective
Rootउद्वेग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अव्ययीभावः (सह/स- ‘with’ + उद्वेगम्)
शनैःslowly
शनैः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootशनैः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
निर्वृतिम्peace, relief
निर्वृतिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनिर्वृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आप्तवान्attained
आप्तवान्:
Kriya (Main predicate/मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√आप् (धातु)
Formक्तवतु-प्रत्यय (perfective past participle used finitely), पुंलिङ्ग प्रथमा एकवचन; अर्थे: ‘obtained/attained’

Narrator

Tirtha: Setukṣetra (contextual)

Type: kshetra

Scene: A lone figure approaches a blazing funeral pyre; scattered bones gleam amid ash; heat-waves distort the air as he leans in as if to embrace the fire, face tense with agitation yet settling into a dark calm.

C
Citānala (pyre fire)
Ś
Śmaśāna context (implied)
V
Vikīrṇāsthi (scattered bones)

FAQs

The śmaśāna imagery underscores the danger of fascination with impure or death-bound forces that disturb the mind and dharma.

No specific tīrtha is praised in this verse; it depicts a cremation-ground scene within the Setu Māhātmya narrative.

None; it is descriptive, emphasizing the unsettling nature of pyre-fire and cremation surroundings.