Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 43

Devanagari script

सर्ववृंदारकानीकतेजःसंघसमुद्भवा । तां दृष्ट्वा प्रीतिमापुस्ते देवा महिषबाधिताः

Transliteration

sarvavṛṃdārakānīkatejaḥsaṃghasamudbhavā | tāṃ dṛṣṭvā prītimāpuste devā mahiṣabādhitāḥ

Translation

Aus dem gesammelten Glanz aller Scharen der Götter hervorgegangen, wurden jene Devas, von Mahisha, dem Büffeldämon, bedrängt, beim Anblick ihrer von Freude erfüllt.

Word by Word

• सर्व: all
• सर्व: None
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-पूर्वपदवत्; समासे पूर्वपदम्; 'वृंदारक' इत्यादि-समुदायस्य विशेषणम्

• वृंदारक: gods (vṛndārakas)
• वृंदारक: None
• Type: Noun
• Root: वृंदारक (प्रातिपदिक)
• Form: समासे पदम्; 'देव' इत्यर्थे

• अनीक: host/army
• अनीक: None
• Type: Noun
• Root: अनीक (प्रातिपदिक)
• Form: समासे पदम्; 'समूह/सेना' इत्यर्थे

• तेजः: radiance
• तेजः: None
• Type: Noun
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: समासे पदम्; नपुंसकलिङ्ग-प्रातिपदिकम्

• संघ: mass/collection
• संघ: None
• Type: Noun
• Root: संघ (प्रातिपदिक)
• Form: समासे पदम्; 'समूह'

• समुद्भवा: arisen from the mass of radiance
• समुद्भवा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + उद् + भू (धातु) + अ (कृत्)
• Form: उपपद-तत्पुरुष-समासान्त कृदन्त-विशेषणम्; स्त्रीलिङ्गः प्रथमा, एकवचनम्; (तेजःसंघात्) समुद्भवा = arisen from

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) + त्वा (क्त्वा)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तम् (gerund); पूर्वकालिक-क्रिया (having seen)

• प्रीतिम्: joy/delight
• प्रीतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रीति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्

• आपुः: attained
• आपुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आप् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुषः (3rd person), बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गः; प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचनम्; 'देवाः' इत्यस्य पुनरुक्त-प्रयोगः (they)

• देवाः: the gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गः; प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचनम्

• महिषबाधिताः: afflicted by the buffalo-demon (Mahiṣa)
• महिषबाधिताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महिष (प्रातिपदिक) + बाधित (बाध् धातु + क्त)
• Form: पुल्लिङ्गः; प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचनम्; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषार्थे (महिषेण बाधिताः / महिषस्य बाधिताः)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Setukṣetra / Setubandha

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A host of devas, weary from Mahīṣa’s oppression, behold the newly arisen Durgā—faces brighten, hands fold in añjali, the atmosphere shifts from dread to joy.

Characters & Entities

• Devas
• Mahiṣa (Mahīṣāsura)
• Devī (Durgā)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Hope and protection arise when the divine community aligns—Devī appears as the concentrated answer to sustained suffering under adharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Setu (Setubandha/Rāmeśvaram) remains the contextual sacred geography, though the verse highlights Devī’s advent in response to cosmic crisis.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is stated; the verse narrates the devas’ rejoicing upon seeing Devī.