Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 61

Devanagari script

शत्रुमित्रसमो दांतस्तपःस्वाध्यायतत्परः । तमेव मुनिमासाद्य ज्वलंतमिव पावकम्

Transliteration

śatrumitrasamo dāṃtastapaḥsvādhyāyatatparaḥ | tameva munimāsādya jvalaṃtamiva pāvakam

Translation

Er ist Feind und Freund gegenüber gleichgesinnt, beherrscht und der Askese wie dem heiligen Studium hingegeben. Suche eben diesen Muni auf, der wie Feuer lodert,

Word by Word

• शत्रुमित्रसमः: equal toward foe and friend
• शत्रुमित्रसमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शत्रु + मित्र + सम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (मुनिः/महर्षिः); शत्रु-मित्र (द्वन्द्व) + सम (तुल्य)

• दान्तः: self-controlled
• दान्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दान्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• तपःस्वाध्यायतत्परः: devoted to austerity and self-study
• तपःस्वाध्यायतत्परः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: तपस् + स्वाध्याय + तत्पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; समाहार-द्वन्द्व (तपः-स्वाध्याय) इत्यस्य तत्पुरुषः (तस्मिन् तत्परः)

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• एव: indeed, just
• एव: Sambandha (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण-निपात (emphatic particle)

• मुनिम्: sage
• मुनिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तम् एव इत्यस्य विशेष्य

• आसाद्य: having approached
• आसाद्य: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial to implied main verb)
• Type: Verb
• Root: आ + सद् (धातु) + ल्यप्
• Form: ल्यबन्त-अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक क्रिया; उपसर्ग: आ-

• ज्वलन्तम्: blazing
• ज्वलन्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: ज्वल् (धातु) + शतृ
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त; पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (मुनिम्)

• इव: like
• इव: Sambandha (Comparison marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमानवाचक (simile particle)

• पावकम्: fire
• पावकम्: Upamāna (Standard of comparison)
• Type: Noun
• Root: पावक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; उपमान (इव)

Speaker

Yugandhara (continuing counsel)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śāṇḍilyāśrama (implied)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: The king

Visual Art Cues

Scene: The king (or emissary) approaches a radiant sage in a forest hermitage; the sage’s aura is likened to fire—bright, formidable, yet controlled.

Characters & Entities

• Śāṇḍilya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The power to bless and guide arises from equanimity, discipline, tapas, and svādhyāya.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific site is named; the verse glorifies saintly qualities rather than geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly praises tapas and svādhyāya as sustaining disciplines, but no specific rite is prescribed.