Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 59

पुत्रलाभः कथं मे स्यादिति कार्यममन्त्रयत् । युगन्धरो मही पालं पुत्रालाभेन पीडितम् । हर्षयन्वचसा स्वेन वाक्यमेतदभाषत

putralābhaḥ kathaṃ me syāditi kāryamamantrayat | yugandharo mahī pālaṃ putrālābhena pīḍitam | harṣayanvacasā svena vākyametadabhāṣata

Er überlegte: „Wie kann ich einen Sohn erlangen?“ Da sprach Yugandhara, als er den Herrscher der Erde vom Mangel an Nachkommen bedrückt sah, diese Worte, um ihn zu trösten und zu erfreuen.

पुत्रलाभःgain of a son
पुत्रलाभः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र + लाभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पुत्रस्य लाभः)
कथम्how
कथम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नार्थक क्रियाविशेषण (interrogative adverb)
मेfor me / my
मे:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
स्यात्may be / could happen
स्यात्:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/वाक्यसमाप्तिसूचक (quotative particle)
कार्यम्matter, affair
कार्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अमन्त्रयत्consulted / deliberated
अमन्त्रयत्:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootमन्त्र् (धातु)
Formलङ्-लकार (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; उपसर्ग: आ- (आमन्त्रयत्)
युगन्धरःYugandhara
युगन्धरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुगन्धर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; व्यक्तिनाम
महीपालम्king, protector of the earth
महीपालम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमही + पाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (महेः पालः)
पुत्रालाभेनby/owing to lack of a son
पुत्रालाभेन:
Hetu/Karana (Cause/Instrument)
TypeNoun
Rootपुत्र + अलाभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/हेतु), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पुत्रस्य अलाभः)
पीडितम्afflicted, distressed
पीडितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootपीड् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (महीपालम्)
हर्षयन्gladdening
हर्षयन्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial participle)
TypeVerb
Rootहृष् (धातु) + णिच् + शतृ (प्रत्यय)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषणभावे
वचसाwith words, by speech
वचसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
स्वेनhis own
स्वेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (वचसा)
वाक्यम्statement, speech
वाक्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
एतत्this
एतत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (वाक्यम्)
अभाषतspoke, said
अभाषत:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootभाष् (धातु)
Formलङ्-लकार (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; उपसर्ग: अभि-

Narrator (contextual)

Scene: The minister stands near the throne, speaking gently; the king listens intently, his distress easing slightly as counsel begins.

Y
Yugandhara
T
the King (mahīpāla)

FAQs

Human longing (like for offspring) should be guided by dharmic reflection and the counsel of the wise.

No specific tīrtha is named in this verse; it functions as narrative preparation within Setukhaṇḍa.

None explicitly; the verse introduces the theme of putralābha that will be addressed through sage-guided dharma.