Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 1

Devanagari script

श्रीसूत उवाच । अथातः संप्रवक्ष्यामि कपितीर्थस्य वैभवम् । तत्तीर्थं सकलैः पूर्वं गंधमादनपर्वते

Transliteration

śrīsūta uvāca | athātaḥ saṃpravakṣyāmi kapitīrthasya vaibhavam | tattīrthaṃ sakalaiḥ pūrvaṃ gaṃdhamādanaparvate

Translation

Śrī Sūta sprach: Nun denn will ich in voller Weise die Herrlichkeit von Kapitīrtha verkünden — jenes heiligen Furtes, der in alter Zeit auf dem Gandhamādana-Berg allen bekannt war.

Word by Word

• श्रीसूतः: the venerable Sūta
• श्रीसूतः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्री + सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम् (Singular); कर्मधारयः: 'श्रीमान् सूतः'

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथम-पुरुषः (3rd person), एकवचनम् (Singular), परस्मैपदम्

• अथ: then
• अथ: —
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: सम्बन्ध/अनन्तरार्थक-अव्ययम् (conjunctive/adverb: 'then/now')

• अतः: thereupon
• अतः: —
• Type: Indeclinable
• Root: अतः (अव्यय)
• Form: हेतौ/तस्मात्-अर्थक-अव्ययम् (adverb: 'thereafter/thereupon/from this')

• संप्रवक्ष्यामि: I shall fully narrate
• संप्रवक्ष्यामि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + प्र + वच् (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), उत्तम-पुरुषः (1st person), एकवचनम् (Singular), परस्मैपदम्

• कपितीर्थस्य: of Kapitīrtha
• कपितीर्थस्य: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: कपि + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम् (Singular); तत्पुरुषः: 'कपीनां तीर्थम्'

• वैभवम्: glory, greatness
• वैभवम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वैभव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम् (Singular)

• तत्: that
• तत्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम् (Singular)

• तीर्थम्: sacred ford/pilgrimage place
• तीर्थम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम् (Singular)

• सकलैः: by all (people)
• सकलैः: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: सकल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), बहुवचनम् (Plural)

• पूर्वम्: formerly
• पूर्वम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: पूर्वम् (अव्यय/नपुंसक-प्रातिपदिक)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (adverb of time: 'formerly/earlier')

• गन्धमादनपर्वते: on Mount Gandhamādana
• गन्धमादनपर्वते: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गन्धमादन + पर्वत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम् (Singular); कर्मधारयः: 'गन्धमादनः पर्वतः'

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kapitīrtha

Type: tirtha

Skanda Dialogue

Listener: Dvijāḥ/Ṛṣayaḥ (assembly of sages)

Visual Art Cues

Scene: Sūta, seated in a forest-assembly, begins proclaiming Kapitīrtha’s greatness; in the distance rises Gandhamādana with a luminous spring/ford marked by vānaras’ presence.

Characters & Entities

• Sūta
• Kapitīrtha
• Gandhamādana

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic dharma preserves sacred geography by narrating the glory of tīrthas, inviting faith and pilgrimage-minded remembrance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kapitīrtha, introduced as a renowned tīrtha connected with Gandhamādana Mountain.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is prescribed here; it is an opening proclamation to narrate the tīrtha’s māhātmya.