Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 80

Devanagari script

क्षयापस्मारकुष्ठा दीन्क्षुद्रप्रेतपिशाचकान् । नाशयेत्तस्य सन्तुष्टा दुर्गा महिषमर्दिनी

Transliteration

kṣayāpasmārakuṣṭhā dīnkṣudrapretapiśācakān | nāśayettasya santuṣṭā durgā mahiṣamardinī

Translation

Ist sie zufrieden, so vernichtet Durgā—Mahīṣamardinī, die Bezwingerin des Mahiṣa—für ihn Schwindsucht, Epilepsie, Aussatz, Elend und die Plagen durch niedere Geister, Pretas und Piśācas.

Word by Word

• क्षय: consumption (disease)
• क्षय: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• अपस्मार: epilepsy
• अपस्मार: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अपस्मार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• कुष्ठान्: leprosy (diseases)
• कुष्ठान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• दीन: wretched, miserable
• दीन: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दीन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (क्षुद्रप्रेतपिशाचकान् इति विशेष्यस्य)

• क्षुद्र: petty, lowly
• क्षुद्र: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: क्षुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण

• प्रेत: ghosts
• प्रेत: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रेत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; समाहार-उल्लेख (पिशाचकान् सह)

• पिशाचकान्: piśācas (goblins)
• पिशाचकान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पिशाचक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• नाशयेत्: may destroy, would ward off
• नाशयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नाशय् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुष, एकवचन; सकर्मक

• तस्य: of him/for him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन, पुं/नपुंसक-प्रयोग

• सन्तुष्टा: being pleased
• सन्तुष्टा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सन्तुष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; √तुष्)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त), कर्तृविशेषण (दुर्गायाः)

• दुर्गा: Goddess Durgā
• दुर्गा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दुर्गा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• महिषमर्दिनी: slayer of the buffalo(-demon)
• महिषमर्दिनी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महिष + मर्दिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (महिषस्य मर्दिनी)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced from Purāṇic narration style within Brāhma Khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Setukṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Durgā Mahīṣamardinī stands radiant, trident raised, subduing the buffalo-demon while a devotee performs rite with lamp and flowers; shadowy pretas/piśācas dissolve; symbols of disease (wasting, seizures, skin lesions) fade into light.

Characters & Entities

• Durgā
• Mahiṣamardinī
• Preta
• Piśāca

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sincere ritual devotion invokes the Goddess’s protective grace, removing both physical illness and subtle spirit-afflictions.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Setu/Setukṣetra (traditionally identified with the Setu region connected with Rāmeśvaram) within the Setukhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse implies the fruits of properly performed Mahālaya-related rites (contextually Mahālaya-śrāddha), which please the Goddess.