Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 2

Devanagari script

कस्य पुत्रो धनुष्कोटौ स्नानेन स कथं द्विजः । तत्क्षणान्मुमुचे पापाद्गुरुस्त्रीगमसंभवात् । एतन्मे श्रद्धधानस्य विस्तराद्वक्तुमर्हसि

Transliteration

kasya putro dhanuṣkoṭau snānena sa kathaṃ dvijaḥ | tatkṣaṇānmumuce pāpādgurustrīgamasaṃbhavāt | etanme śraddhadhānasya vistarādvaktumarhasi

Translation

„Wessen Sohn war jener Brahmane, und wie wurde er—durch das Bad in Dhanuṣ-koṭi—sogleich von der Sünde befreit, die aus dem Nahen zur Gattin des Guru entstand? Bitte erkläre mir dies ausführlich, denn ich frage im Glauben.“

Word by Word

• कस्य: whose
• कस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम

• पुत्रः: son
• पुत्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• धनुष्कोटौ: at the bow’s tip
• धनुष्कोटौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: धनुस्-कोटि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (धनुषः कोटिः)

• स्नानेन: by bathing
• स्नानेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम

• कथम्: how
• कथम्: Sambandha (Manner question/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: प्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb: how)

• द्विजः: a twice-born (brāhmaṇa)
• द्विजः: Karta (Predicate nominative/कर्ता-समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• तत्क्षणात्: at that very moment
• तत्क्षणात्: Adverbial (Time/कालाधिकरण-भाव)
• Type: Noun
• Root: तत्-क्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; समासः—कर्मधारयः (तस्मिन् क्षणे)

• मुमुचे: was released / got free
• मुमुचे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपदम्

• पापात्: from sin
• पापात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन

• गुरुस्त्रीगमसंभवात्: arising from going to the teacher’s wife
• गुरुस्त्रीगमसंभवात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: गुरु-स्त्री-गम-सम्भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (गुरोः स्त्रीगमात् सम्भवः)

• एतत्: this (matter)
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सर्वनाम

• मे: to me / for me
• मे: Sampradana (Beneficiary/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम

• श्रद्धधानस्य: of me who is faithful
• श्रद्धधानस्य: Sambandha (Qualifier of ‘me’/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: श्रद्धा-धा (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle: ‘having faith’); पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; विशेषणम् (मे इत्यस्य)

• विस्तरात्: in detail
• विस्तरात्: Adverbial (Manner/प्रकार)
• Type: Noun
• Root: विस्तर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अव्ययीभावार्थे (विस्तरेण = in detail)

• वक्तुम्: to tell
• वक्तुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त कृदन्त (infinitive)

• अर्हसि: you ought / you are able
• अर्हसि: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्ह् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपदम्

Speaker

Yajñadeva

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dhanuṣkoṭi (Setu-kshetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Durvāsā Ṛṣi

Visual Art Cues

Scene: Yajñadeva leans forward with earnestness, palms joined, asking for detailed explanation; Durvāsā remains composed, ready to narrate the backstory—tension between grave sin and hope of release.

Characters & Entities

• Dhanuṣ-koṭi (Śrī-Rāma-dhanuṣ-koṭi)
• Durvinīta
• Durvāsā
• Guru
• Guru-patnī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Faithful questioning seeks not loopholes but understanding—how tīrtha-grace and repentance operate within dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dhanuṣ-koṭi (Śrī-Rāma-dhanuṣ-koṭi), a Setu/Rāmeśvaram sacred bathing site.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna at Dhanuṣ-koṭi is the stated act associated with immediate release from grave sin in the narrative.