Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 14

Devanagari script

अन्वधावतं तं ऋक्षमैकः सिंहो वनेचरः । अनुद्रुतः स सिंहेन ऋक्षो वृक्षमुपारुहत्

Transliteration

anvadhāvataṃ taṃ ṛkṣamaikaḥ siṃho vanecaraḥ | anudrutaḥ sa siṃhena ṛkṣo vṛkṣamupāruhat

Translation

Ein im Wald lebender Löwe jagte jenen Bären; und der Bär, vom Löwen verfolgt, kletterte auf den Baum.

Word by Word

• अन्वधावत्: ran after
• अन्वधावत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अनु-धा-व्/धाव् (धातु: धाव्)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन

• तम्: that
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• ऋक्षम्: bear
• ऋक्षम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ऋक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• एकः: one
• एकः: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

• सिंहः: lion
• सिंहः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सिंह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• वनेचरः: forest-dweller
• वनेचरः: Karta (Apposition)
• Type: Noun
• Root: वन + चर (प्रातिपदिक)
• Form: समासः: वने चरति इति (सप्तमी-तत्पुरुषः/उपपद-तत्पुरुषः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अनुद्रुतः: being chased
• अनुद्रुतः: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: अनु-√द्रु (धातु) → अनुद्रुत (क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

• सः: he (the bear)
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सिंहेन: by the lion
• सिंहेन: Karana/Agent (Instrument/कर्ता in passive sense)
• Type: Noun
• Root: सिंह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• ऋक्षः: the bear
• ऋक्षः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऋक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• वृक्षम्: tree
• वृक्षम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वृक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• उपारुहत्: climbed up
• उपारुहत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप-आ-रुह् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (contextual attribution)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Setukhaṇḍa (forest episode site)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A lion in full pursuit, muscles taut, eyes fixed on the bear; the bear scrambles up the same tree where the prince already clings, creating a stacked tableau of fear.

Characters & Entities

• Bear (ṛkṣa)
• Lion (siṃha)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The instinct to seek shelter is universal; the Purāṇic narrative uses it to unfold higher dharma beyond mere survival.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Setu/Rāmeśvara’s sacred region frames the chapter, though this verse is purely narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse.