Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 85

Devanagari script

शिखंडिप्रमुखानन्यान्खङ्गेनामारयद्बहून् । तद्भयाद्द्वारनिर्यातान्सर्वानेव च सैनिकान्

Transliteration

śikhaṃḍipramukhānanyānkhaṅgenāmārayadbahūn | tadbhayāddvāraniryātānsarvāneva ca sainikān

Translation

Mit seinem Schwert tötete er viele andere, mit Śikhaṇḍī an der Spitze; und aus Furcht vor ihm wurden sogar die Soldaten, die durch die Tore hinausstürmten – sie alle – erschlagen.

Word by Word

• शिखण्डिप्रमुखान्: those headed by Śikhaṇḍin
• शिखण्डिप्रमुखान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिखण्डि (प्रातिपदिक) + प्रमुख (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; तत्पुरुष (शिखण्डिः प्रमुखः येषाम्)

• अन्यान्: others
• अन्यान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण

• खङ्गेन: with a sword
• खङ्गेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: खङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण

• अमारयत्: killed
• अमारयत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मृ (धातु) caus. मारय (णिच्)
• Form: लङ्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; णिच् (causative)

• बहून्: many
• बहून्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण

• तद्भयात्: from fear of that/from that fear
• तद्भयात्: Hetu/Apadana (Cause/Ablative)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम) + भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; तत्पुरुष (तस्य भयम्)

• द्वारनिर्यातान्: those who had come out of the gate
• द्वारनिर्यातान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: द्वार (प्रातिपदिक) + निर्यात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकाले क्त-प्रत्ययान्त (PPP) ‘निर्यात’ (gone out), पुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; तत्पुरुष (द्वारात् निर्याताः)

• सर्वान्: all
• सर्वान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण

• एव: indeed
• एव: Emphasis (अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्यय

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• सैनिकान्: soldiers
• सैनिकान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सैनिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator; likely Sūta/Lomaharṣaṇa in frame)

Visual Art Cues

Scene: At the camp gate, soldiers surge out in panic; a sword-wielding attacker cuts down many; Śikhaṇḍī and others are shown among the fallen; banners and gateposts frame the chaos.

Characters & Entities

• Śikhaṇḍī
• Drauṇi (Aśvatthāmā)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Fear-driven chaos in adharma amplifies suffering; dharma is upheld through self-control, not terror.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Setu-kṣetra is the overarching sacred geography, though this verse is not a direct tīrtha-stuti.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.