Home›Skanda Purana›Brahma Khanda›Dharmaranya Mahatmya›Adhyaya 9›Shloka 23
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 23

Devanagari script

युधिष्ठिर उवाच । कस्मिन्वंशे समुत्पन्ना ब्राह्मणा वेदपारगाः । स्थापिताः सपरीवाराः पुत्रपौत्रसमावृताः । शिष्यैश्च बहुभिर्युक्ता अग्निहोत्रपरायणाः । तेषां स्थानानि नामानि यथावच्च वदस्व मे

Transliteration

yudhiṣṭhira uvāca | kasminvaṃśe samutpannā brāhmaṇā vedapāragāḥ | sthāpitāḥ saparīvārāḥ putrapautrasamāvṛtāḥ | śiṣyaiśca bahubhiryuktā agnihotraparāyaṇāḥ | teṣāṃ sthānāni nāmāni yathāvacca vadasva me

Translation

Yudhiṣṭhira sprach: „Aus welchem Geschlecht wurden jene Brāhmaṇas geboren, die bis ans jenseitige Ufer der Veden gelangt sind, die hier mit ihren Hausständen angesiedelt wurden, umgeben von Söhnen und Enkeln, begleitet von vielen Schülern und dem Agnihotra hingegeben? Nenne mir richtig ihre Orte und ihre Namen.“

Word by Word
युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta (Speaker)
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Speech act)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
कस्मिन्in which
कस्मिन्:
Adhikaraṇa (Query locus)
TypeAdjective
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक-विशेषणम् (वंशे)
वंशेlineage
वंशे:
Adhikaraṇa (Location/Domain)
TypeNoun
Rootवंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
समुत्पन्नाःborn/arisen
समुत्पन्नाः:
Karta (as predicate adjective)
TypeAdjective
Rootसम्-उत्-√पद्/पत् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/क्तवत्-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (ब्राह्मणाः)
ब्राह्मणाःBrahmins
ब्राह्मणाः:
Karta (Subject of implied ‘are’)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
वेदपारगाःversed in the Vedas
वेदपारगाः:
Karta (Qualifier)
TypeAdjective
Rootवेद-पारग (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (वेदस्य पारगः = one who has gone to the end of the Veda); विशेषणम् (ब्राह्मणाः)
स्थापिताःestablished/installed
स्थापिताः:
Karman (those who were placed)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मणि-भाव (passive sense)
सपरीवाराःwith attendants/family
सपरीवाराः:
Karta (Qualifier)
TypeAdjective
Rootस-परिवार (प्रातिपदिक; उपपद-समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘स’ उपसर्गार्थक (with) + परिवार; विशेषणम्
पुत्रपौत्रसमावृताःsurrounded by sons and grandsons
पुत्रपौत्रसमावृताः:
Karta (Qualifier)
TypeAdjective
Rootपुत्र-पौत्र-सम्-आवृत (प्रातिपदिक; समास)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (पुत्रैः पौत्रैः समावृताः = surrounded by sons and grandsons)
शिष्यैःwith disciples
शिष्यैः:
Sahakāraka (Association)
TypeNoun
Rootशिष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
बहुभिःmany
बहुभिः:
Sahakāraka (Qualifier)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (शिष्यैः)
युक्ताःendowed/associated
युक्ताः:
Karta (Qualifier)
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (ब्राह्मणाः)
अग्निहोत्रपरायणाःdevoted to the agnihotra rite
अग्निहोत्रपरायणाः:
Karta (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअग्निहोत्र-परायण (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (अग्निहोत्रे परायणः = devoted to agnihotra); विशेषणम्
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (Possessor)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन
स्थानानिplaces/positions
स्थानानि:
Karman (Object)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (here: object list)
नामानिnames
नामानि:
Karman (Object)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (here: object list)
यथावत्properly, in due order
यथावत्:
Sambandha (Manner)
TypeIndeclinable
Rootयथावत् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb: correctly/fully)
चand
च:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
वदस्वtell/speak
वदस्व:
Kriya (Request)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपदम्
मेto me
मे:
Sampradāna (Recipient)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउभयलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन (enclitic)
Speaker

Yudhiṣṭhira

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Vyāsa

Visual Art Cues

Scene: Yudhiṣṭhira respectfully questions Vyāsa about the lineage and names of Veda-master brāhmaṇas living in Dharmāraṇya with families, disciples, and agnihotra fires.

Characters & Entities
Y
Yudhiṣṭhira
B
Brāhmaṇas
V
Vedas
A
Agnihotra

FAQs

Respect for Vedic learning and lineage is expressed through careful inquiry into the origins, names, and rightful abodes of dharmic communities.

Dharmāraṇya is the implied sacred locale where these Vedic Brāhmaṇas are said to have been established.

Agnihotra is referenced as the defining daily rite upheld by these Brāhmaṇas, though no step-by-step procedure is given.

←Previous Verse
Next Verse→