Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 3

ब्रह्मोवाच । त्रेतातो द्वापरांतं च यावत्कलिसमागमः । तावत्संरक्षणे चैको हनूमान्पवनात्मजः

brahmovāca | tretāto dvāparāṃtaṃ ca yāvatkalisamāgamaḥ | tāvatsaṃrakṣaṇe caiko hanūmānpavanātmajaḥ

Brahmā sprach: „Vom Zeitalter Tretā bis zum Ende des Dvāpara, bis zum Heraufkommen des Kali—während dieser ganzen Spanne war der einzige Hüter des Schutzes Hanumān, der Sohn des Windes.“

ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
त्रेतातःfrom the Tretā (age)
त्रेतातः:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootत्रेता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
द्वापरान्तम्the end of Dvāpara
द्वापरान्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootद्वापर + अन्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (द्वापरस्य अन्तः)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
यावत्until
यावत्:
Sambandha (Temporal limit)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय)
Formपरिमाण/अवधि-बोधक अव्यय (until/as long as)
कलि-समागमःthe advent of Kali
कलि-समागमः:
Karta/Visheya (Subject of clause)
TypeNoun
Rootकलि + समागम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (कलेः समागमः)
तावत्so long
तावत्:
Sambandha (Correlative)
TypeIndeclinable
Rootतावत् (अव्यय)
Formतावदर्थक अव्यय (so long/that long)
संरक्षणेin protection/guarding
संरक्षणे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंरक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
एकःalone/one
एकः:
Karta (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण
हनूमान्Hanumān
हनूमान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहनूमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
पवनात्मजःson of the Wind-god
पवनात्मजः:
Karta (Apposition to Hanumān)
TypeNoun
Rootपवन + आत्मज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (पवनस्य आत्मजः)

Brahmā

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Scene: Brahmā speaks of Hanumān, the solitary guardian spanning Tretā to Dvāpara, standing watch over a sacred forest-kshetra as yugas turn like cosmic seasons.

B
Brahmā
H
Hanumān
P
Pavana (Vāyu)
T
Tretā-yuga
D
Dvāpara-yuga
K
Kali-yuga

FAQs

Divine guardianship sustains sacred order across ages, embodied here by Hanumān’s unwavering service.

A specific tīrtha is not named; the emphasis is on the protection of a sacred “place” across yugas.

None; the verse provides cosmological-historical information about guardianship.