Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 76

विष्णुतीर्थे हिरण्यं च पितॄणां मोक्षमिच्छुकः । विनाक्षतैर्विना दर्भैर्विना चासनमेव च । वारिमात्राल्लोहयष्ट्यां गयाश्राद्धफलं लभेत्

viṣṇutīrthe hiraṇyaṃ ca pitṝṇāṃ mokṣamicchukaḥ | vinākṣatairvinā darbhairvinā cāsanameva ca | vārimātrāllohayaṣṭyāṃ gayāśrāddhaphalaṃ labhet

Wer die Erlösung seiner Ahnen begehrt, soll auch Gold am Viṣṇu-tīrtha darbringen. In Lohayaṣṭī erlangt man selbst nur mit Wasser—ohne Reiskörner, ohne Darbha-Gras und sogar ohne Sitz—die Frucht der in Gayā vollzogenen Śrāddha.

विष्णुतीर्थेat Viṣṇu’s sacred ford (Viṣṇutīrtha)
विष्णुतीर्थे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootविष्णु-तीर्थ (प्रातिपदिक; विष्णोः तीर्थम्)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; Locative singular (place)
हिरण्यम्gold
हिरण्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootहिरण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात; conjunction ‘and’
पितॄणाम्of the ancestors (pitṛs)
पितॄणाम्:
Shashthi-sambandha (Possessive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; Genitive plural
मोक्षम्liberation
मोक्षम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमोक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
इच्छुकःdesirous (of)
इच्छुकः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeAdjective
Rootइच्छुक (प्रातिपदिक; इच्छ् धातु-सम्बद्ध)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular; विशेषण (कर्ता-वाचक)
विनाwithout
विना:
Apadana (Separation/अपादान)
TypeIndeclinable
Rootविना (अव्यय)
Formअपादानार्थक-उपपद; ‘without’ (governs instrumental)
अक्षतैःwith unbroken rice grains
अक्षतैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअक्षत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; Instrumental plural
विनाwithout
विना:
Apadana (Separation/अपादान)
TypeIndeclinable
Rootविना (अव्यय)
Formअपादानार्थक-उपपद; ‘without’
दर्भैःwith darbha grass
दर्भैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदर्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; Instrumental plural
विनाwithout
विना:
Apadana (Separation/अपादान)
TypeIndeclinable
Rootविना (अव्यय)
Formअपादानार्थक-उपपद; ‘without’
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात; conjunction
आसनम्a seat
आसनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआसन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
एवindeed/just
एव:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपात; emphatic ‘indeed/just’
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात; conjunction
वारिमात्रात्from merely (a little) water
वारिमात्रात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootवारि-मात्र (प्रातिपदिक; वारि + मात्रा)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; Ablative singular; ‘from/with only water-measure’
लोहयष्ट्याम्on/with an iron staff (rod)
लोहयष्ट्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोह-यष्टि (प्रातिपदिक; लोहमयी यष्टिः)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular
गयाश्राद्धफलम्the fruit of the Gayā-śrāddha
गयाश्राद्धफलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगया-श्राद्ध-फल (प्रातिपदिक; गयायां श्राद्धस्य फलम्)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
लभेत्should obtain
लभेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘should obtain’

Sūta (deduced)

Tirtha: Viṣṇu-tīrtha; Lohayaṣṭī

Type: kshetra

Listener: Brāhmaṇas/ṛṣis in Naimiṣāraṇya frame

Scene: A pilgrim at a forested tīrtha: at Viṣṇu-tīrtha he offers gold with folded hands; at Lohayaṣṭī he pours a small stream of water as tarpaṇa, with no rice balls, no darbha, no seat—yet the place glows with sanctity, suggesting Gayā’s merit.

V
Viṣṇu-tīrtha
H
Hiraṇya (gold)
P
Pitṛ-mokṣa
L
Lohayaṣṭī
G
Gayā
Ś
Śrāddha
A
Akṣata
D
Darbha

FAQs

A supremely sanctified tīrtha can confer great results even with minimal ritual, when done with faith and right intent.

Lohayaṣṭī (Loha-yaṣṭī tīrtha), with connected observances at Viṣṇu-tīrtha; its merit is compared to Gayā.

Donate gold at Viṣṇu-tīrtha; at Lohayaṣṭī, even water-only offerings (without akṣata, darbha, or āsana) yield Gayā-śrāddha fruit.