Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 57

यथो वै द्वारका वासो देवस्तत्र महेश्वरः । विरंचिर्यत्र तीर्थानि त्रीण्येतानि धरातले

yatho vai dvārakā vāso devastatra maheśvaraḥ | viraṃciryatra tīrthāni trīṇyetāni dharātale

Wie Dvārakā eine göttliche Wohnstatt ist und dort der Große Herr verehrt wird; und wo Virañci (Brahmā) weilt — so sind auf Erden diese drei als Tīrthas berühmt.

यथाas/just as
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (as/just as)
indeed
:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootउ (अव्यय)
Formनिपात (particle), बलार्थक/उत्कर्षार्थक
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
द्वारकाDvārakā
द्वारका:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootद्वारका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
वासःdwelling/residence
वासः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
देवःthe god
देवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
महेश्वरःMaheśvara (Śiva)
महेश्वरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
विरञ्चिःVirañci (Brahmā)
विरञ्चिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविरञ्चि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (where)
तीर्थानिholy places/fords
तीर्थानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
त्रीणिthree
त्रीणि:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्याप्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; संख्यावाचक विशेषण
एतानिthese
एतानि:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; निर्देशवाचक
धरातलेon the surface of the earth
धरातले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootधरातल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

Viṣṇu (continuation; praising sacred geography)

Tirtha: Dvārakā (as exemplar tīrtha among a triad)

Type: kshetra

Listener: Interlocutor in the narrative frame

Scene: A panoramic sacred map-like scene: Dvārakā as a jeweled coastal city with temples; Maheśvara worship within; Brahmā (Virañci) indicated as presiding over a tīrtha; three luminous markers on the earth signifying the ‘three tīrthas’.

D
Dvārakā
M
Maheśvara (Śiva)
V
Virañci (Brahmā)
T
tīrtha

FAQs

Earthly pilgrimage mirrors divine presence: tīrthas are sanctified as abodes where the great deities are especially accessible.

Dvārakā is directly named; the verse also alludes to two other famed tīrthas associated with Maheśvara and Virañci.

No specific rite is prescribed; it is a tīrtha-stuti (praise) establishing sacred status.