Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 4

Devanagari script

दारभट्टारिकेत्या २२ द्या प्रत्येका शतधा पुनः । उत्पन्नाः शक्तयस्तस्मिन्नानारूपान्विताः शुभाः । अतः परं प्रवक्ष्यामि प्रवरण्यथ देवताः

Transliteration

dārabhaṭṭāriketyā 22 dyā pratyekā śatadhā punaḥ | utpannāḥ śaktayastasminnānārūpānvitāḥ śubhāḥ | ataḥ paraṃ pravakṣyāmi pravaraṇyatha devatāḥ

Translation

So wurde (eine weitere) Dāra-bhaṭṭārikā (22) genannt. Dann offenbarte sich jede von ihnen abermals hundertfach: dort entstanden glückverheißende Śaktis, mit mannigfaltigen Gestalten versehen. Von nun an werde ich, der rechten Reihenfolge gemäß, die vornehmsten unter jenen Gottheiten darlegen.

Word by Word

• दारभट्टारिकेत्या: (named) “Dārabhaṭṭārikā” thus
• दारभट्टारिकेत्या: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: दारभट्टारिका (प्रातिपदिक) + इति (अव्यय)
• Form: इति-समाप्तिसूचक-अव्यय; अव्ययीभाव-समास (नाम + इति)

• द्या: Dyā (a goddess-name)
• द्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम (देवीविशेषः)

• प्रत्येका: each (one)
• प्रत्येका: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रत्येक (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (द्या)

• शतधा: a hundredfold
• शतधा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: शतधा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb of manner: ‘in a hundred ways/into a hundred’)

• पुनः: again
• पुनः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: काल/पुनरावृत्तिवाचक-अव्यय (adverb)

• उत्पन्नाः: were born/arose
• उत्पन्नाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: उत् + पद् (धातु) (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; स्त्रीलिङ्ग (शक्तयः इति विशेष्येण)

• शक्तयः: powers/energies (Śaktis)
• शक्तयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• तस्मिन्: in that (place/context)
• तस्मिन्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

• नानारूपान्विताः: endowed with various forms
• नानारूपान्विताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नाना (अव्यय/प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक) + अन्वित (प्रातिपदिक/कृदन्त-आधारित)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (शक्तयः); समासः—तत्पुरुष (नानारूपैः अन्विताः = endowed with various forms)

• शुभाः: auspicious
• शुभाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (शक्तयः)

• अतः: therefore
• अतः: Sambandha (Logical connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अतः (अव्यय)
• Form: हेतुवाचक/तस्मात्-अर्थक-अव्यय (therefore/from this)

• परम्: further/next
• परम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावप्राय-प्रयोगः; क्रियाविशेषणरूपेण (adverbial accusative: ‘further/next’)

• प्रवक्ष्यामि: I shall declare
• प्रवक्ष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

• प्रवरान्: the chief/excellent ones (lists)
• प्रवरान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रवर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), बहुवचन

• यथा: as/according to
• यथा: Sambandha (Manner marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: प्रकार/उपमानवाचक-अव्यय (as/according to)

• देवताः: the deities
• देवताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन

Speaker

Vyāsa

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Rājan / Nṛpa

Visual Art Cues

Scene: A dramatic expansion scene: Dāra-bhaṭṭārikā is named; then the previously listed goddesses multiply into hundreds, filling the forest-kṣetra with auspicious luminous forms; Vyāsa promises to describe the foremost among them in order.

Characters & Entities

• Dāra-bhaṭṭārikā
• śaktayaḥ

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śakti is portrayed as infinitely proliferating, manifesting in countless auspicious forms to protect and uphold dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse does not name a new tīrtha; it continues the Dharmāraṇya narrative framework.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it is a narrative promise to continue describing the principal deities.