Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 4

कल्पांतमिव संजातं तदा तस्मिंश्च कीलिते । पार्वत्या सहसा तस्य कृत कीलनकं तदा

kalpāṃtamiva saṃjātaṃ tadā tasmiṃśca kīlite | pārvatyā sahasā tasya kṛta kīlanakaṃ tadā

Als er so reglos gemacht war, schien es, als sei das Ende eines Kalpa gekommen. Da vollzog Pārvatī plötzlich an ihm jene Tat des „Festnagelns“.

कल्पान्तम्the end of an aeon
कल्पान्तम्:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rootकल्प + अन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः—कल्पस्य अन्तः
इवas if/like
इव:
Sambandha (Comparison marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमा-वाचक (comparative particle)
संजातम्arisen/occurred
संजातम्:
Kriya (Predicative/क्रिया-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootसम् + जन् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भावे/वर्णने (it had arisen/occurred)
तदाthen
तदा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (adverb of time)
तस्मिन्in that (state/place)
तस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-बोधक
कीलितेwhen (he was) pinned
कीलिते:
Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootकीलित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √कील्/कीलय्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; सति-सप्तमी (when he was pinned)
पार्वत्याby Pārvatī
पार्वत्या:
Karana (Agent-in-instrumental/करण)
TypeNoun
Rootपार्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
सहसाsuddenly
सहसा:
Prakara (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय)
Formअव्यय; रीतिवाचक/आकस्मिकता (adverb: suddenly/forcibly)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
कृतम्done/made
कृतम्:
Kriya (Predicative/क्रिया-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootकृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (कीलनकम् इति) विशेषणम्
कीलनकम्the act/device of pinning (a pin/peg)
कीलनकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकीलनक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
तदाthen
तदा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक

Vyāsa (narration)

Tirtha: Unnamed Śiva-tīrtha (kalpānta-like ‘kīlana’ locus)

Type: kshetra

Listener: O great one (addressed interlocutor not specified in verse)

Scene: A sudden cosmic tremor: skies darken as if at pralaya, winds swirl; Pārvatī performs the ‘kīlana’ act upon Śiva; the ground glows, marking the birth of a powerful tīrtha.

P
Pārvatī
Ś
Śiva (implied)

FAQs

The text magnifies the event’s cosmic significance, implying that tīrtha origins are rooted in world-shaping divine acts.

The Śiva-tīrtha associated with Dharmāraṇya, whose greatness is being unfolded through this episode.

None; this is narrative groundwork for the māhātmya.