Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 15

धर्मारण्यात्पश्चिमतः स्थापिता छत्रजा शुभा । तत्रस्था रक्षते विप्रान्कियच्छक्तिसम न्विता

dharmāraṇyātpaścimataḥ sthāpitā chatrajā śubhā | tatrasthā rakṣate viprānkiyacchaktisama nvitā

Westlich von Dharmāraṇya wurde die glückverheißende Göttin namens Chatrajā eingesetzt. Dort verweilend, mit einem Maß göttlicher Kraft begabt, beschützt sie die Brāhmaṇas.

धर्मारण्यात्from the Dharmāraṇya (forest)
धर्मारण्यात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootधर्मारण्य (प्रातिपदिक; धर्म + अरण्य)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (धर्मस्य अरण्यम्)
पश्चिमतःto the west / westwards
पश्चिमतः:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपश्चिम (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; दिशावाचक-क्रियाविशेषण (directional adverb)
स्थापिताplaced / established
स्थापिता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
छत्रजाthe one born of/connected with the umbrella (name/epithet)
छत्रजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootछत्रज (प्रातिपदिक; छत्र + ज)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (छत्रात् जायते/छत्रसम्बन्धिनी)
शुभाauspicious
शुभा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
तत्रस्थाstanding there
तत्रस्था:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootतत्र (अव्यय) + स्थ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—अव्ययीभाव (तत्र स्था = there-standing)
रक्षतेprotects
रक्षते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद
विप्रान्Brahmins
विप्रान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), बहुवचन
कियत्some / as much as
कियत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकियत् (प्रातिपदिक)
Formप्रश्न/परिमाणवाचक सर्वनाम-विशेषण; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समासे पूर्वपदम्)
शक्तिpower
शक्ति:
Upapada (Compound-member/उपपद)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समासे)
समन्विताendowed with
समन्विता:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + अन्वि (धातु) + त (कृत्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘युक्ता/सम्पन्ना’ अर्थे

Narrator (Purāṇic narrator within Dharmāraṇyakhaṇḍa context; exact speaker not explicit in the snippet)

Tirtha: Chatrajā-sthāna (west of Dharmāraṇya)

Type: kshetra

Scene: A serene forest-kṣetra of Dharmāraṇya; to its west stands the auspicious Devī Chatrajā as a guardian, blessing brāhmaṇas gathered with palm-leaf texts and yajñopavīta, her presence radiating protective śakti.

D
Dharmāraṇya
C
Chatrajā
V
Vipra (brāhmaṇas)

FAQs

Sacred places are guarded by divine presences; honoring them sustains dharma and protects the righteous.

Dharmāraṇya and its western sacred installation of Chatrajā Devī within the Dharmāraṇyakhaṇḍa.

No explicit ritual is prescribed here; the verse establishes the deity’s protective role at the site.