Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 3

Devanagari script

ब्रह्मोवाच । विश्वकर्मस्त्वमेवासि कार्यकर्ता सदा विभो । शीघ्रमेव कुरु त्वं वै वक्त्रं सांद्रं च धन्विनः

Transliteration

brahmovāca | viśvakarmastvamevāsi kāryakartā sadā vibho | śīghrameva kuru tvaṃ vai vaktraṃ sāṃdraṃ ca dhanvinaḥ

Translation

Brahmā sprach: „O mächtiger Viśvakarmā, du bist wahrlich stets der Vollbringer aller Werke. So eile: forme dem Bogenschützen ein festes, dichtes Antlitz (Haupt).“

Word by Word

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• विश्वकर्मन्: O Viśvakarman
• विश्वकर्मन्: Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विश्वकर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; सम्बोधनार्थे (addressed); समासः—तत्पुरुष (विश्व + कर्मन्)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• एव: indeed, only
• एव: Avadharana (Emphasis/अवधारणा)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)

• असि: are
• असि: Kriya (Copula/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• कार्यकर्ता: the maker/performer of the task
• कार्यकर्ता: Karta (Predicate nominative/कर्ता-विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: कार्य (प्रातिपदिक) + कर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (‘doer of the work’)

• सदा: always
• सदा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: नित्यत्ववाचक-अव्यय (adverb of frequency)

• विभो: O mighty one
• विभो: Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• शीघ्रम्: quickly
• शीघ्रम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: शीघ्र (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-द्वितीया-एकवचन (adverbial accusative)

• एव: indeed
• एव: Avadharana (Emphasis/अवधारणा)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)

• कुरु: do, make
• कुरु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• वै: indeed
• वै: Sambandha/Avadharana (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक/सम्भावनार्थक-अव्यय (particle)

• वक्त्रम्: face, mouth
• वक्त्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वक्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• सांद्रम्: dense, solid, compact
• सांद्रम्: Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सांद्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (वक्त्रम्-विशेषण)

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• धन्विनः: of the archer
• धन्विनः: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: धन्विन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

Speaker

Brahmā

Visual Art Cues

Scene: Close scene of Brahmā issuing an urgent commission to Viśvakarmā: ‘Quickly make a solid face/head for the archer’; Viśvakarmā attentive, ready to craft.

Characters & Entities

• Brahmā
• Viśvakarmā
• Dhanvin (the archer)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine order includes repair and renewal; rightful skill used in service of dharma becomes sacred work.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified; the emphasis is on divine administration and restoration.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is an instruction within the narrative.