Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 78

राजपुत्र उवाच । अस्ति भूमंडले कश्चिद्देशो निषधसंज्ञकः । तस्याधिपोऽभवद्राजा नलो नाम महा यशाः । स पुण्यकीर्तिः क्षितिपो दमयन्तीपतिः शुभः

rājaputra uvāca | asti bhūmaṃḍale kaściddeśo niṣadhasaṃjñakaḥ | tasyādhipo'bhavadrājā nalo nāma mahā yaśāḥ | sa puṇyakīrtiḥ kṣitipo damayantīpatiḥ śubhaḥ

Der Prinz sprach: „Auf dieser Erde gibt es ein Land namens Niṣadha. Sein Herrscher war König Nala, ruhmreich und von großer Ehre; von heiliger Kunde, ein gerechter König, der glückverheißende Gemahl Damayantīs.“

राजपुत्रःthe prince
राजपुत्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजपुत्र (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
अस्तिthere is
अस्ति:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (present), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
भूमण्डलेon the earth-circle/world
भूमण्डले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभूमण्डल (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (भूमेः मण्डलम्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
कश्चित्a certain
कश्चित्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; अनिश्चितार्थक (indefinite); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (देशस्य)
देशःcountry/region
देशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
निषधसंज्ञकःnamed Niṣadha
निषधसंज्ञकः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिषध + संज्ञक (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (निषध इति संज्ञा यस्य); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (देशस्य)
तस्यof that (country)
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
अधिपःruler
अधिपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअधिप (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अभवत्was/became
अभवत्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect/past), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
राजाking
राजा:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; अधिपस्य अप्पोजिशन
नलःNala
नलः:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootनल (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
नामby name
नाम:
Sambandha (Naming particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नामार्थक (indeclinable: by name)
महाgreatly
महा:
Visheshana (Intensifier/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootमहा (अव्यय/उपसर्गवत्)
Formअव्यय; उपपदपूर्वक-विशेषणार्थे (intensifier: greatly)
यशाःrenowned
यशाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयशस् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (नलस्य)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
पुण्यकीर्तिःof holy fame
पुण्यकीर्तिः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुण्य + कीर्ति (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (पुण्या कीर्तिः यस्य/पुण्यकीर्तिः); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (सः)
क्षितिपःprotector of the earth (king)
क्षितिपः:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षितिप (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (क्षितेः पः/पालकः); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; उपाधि
दमयन्तीपतिःhusband of Damayantī
दमयन्तीपतिः:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootदमयन्ती + पति (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (दमयन्त्याः पतिः); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; उपाधि
शुभःauspicious/noble
शुभः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (सः)

Rājaputra (Chandrāṅgada, speaking in first person across verses 78–80)

Tirtha: Niṣadha (as remembered kṣetra of Nala)

Type: kshetra

Listener: Takṣaka

Scene: As the prince speaks, a ‘memory-vision’ of Niṣadha arises: King Nala enthroned, Damayantī beside him, symbols of righteous rule and auspicious marriage shimmering behind the speaker.

N
Niṣadha
N
Nala
D
Damayantī

FAQs

A king’s greatness is measured by puṇya-kīrti—virtue and righteous reputation—rather than mere power.

No tīrtha is praised; the verse identifies Niṣadha as a kingdom in the narrative lineage.

None.