Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 2

Devanagari script

विरक्ताः कामभोगेभ्यो ये प्रकुर्वंत्यहैतुकीम् । भक्तिं परां शिवे धीरास्तेषां मुक्तिर्न संसृतिः

Transliteration

viraktāḥ kāmabhogebhyo ye prakurvaṃtyahaitukīm | bhaktiṃ parāṃ śive dhīrāsteṣāṃ muktirna saṃsṛtiḥ

Translation

Die standhaften, die von den Genüssen der Begierde losgelöst sind und eine grundlose, höchste Hingabe an Śiva pflegen—für sie gibt es Befreiung, nicht Wiedergeburt im Saṃsāra.

Word by Word

• विरक्ताः: detached
• विरक्ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वि (उपसर्ग) + रञ्ज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृत् (Past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)

• कामभोगेभ्यः: from pleasures of desire
• कामभोगेभ्यः: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक) + भोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), बहुवचन (Plural); तत्पुरुषः (कामानां भोगाः)

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)

• प्रकुर्वन्ति: perform
• प्रकुर्वन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र (उपसर्ग) + कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद

• अहैतुकीम्: causeless (motiveless)
• अहैतुकीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अ (निषेध) + हेतु (प्रातिपदिक) + क (तद्धित)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); ‘भक्तिम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• भक्तिम्: devotion
• भक्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• पराम्: supreme
• पराम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); ‘भक्तिम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• शिवे: in/unto Śiva
• शिवे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)

• धीराः: steadfast ones
• धीराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धीर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)

• मुक्तिः: liberation
• मुक्तिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• न: not
• न: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• संसृतिः: transmigration
• संसृतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: संसृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa/Sūta)

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: A steady-minded devotee turns away from sensual allurements and offers simple, heartfelt worship to Śiva—bilva leaves, water, and mantra—while the background shows temptations fading into shadow.

Characters & Entities

• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Unmotivated devotion to Śiva, supported by detachment from sense-pleasures, leads to liberation rather than continued rebirth.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified; the verse teaches a general dharma of Śiva-bhakti.

What ritualistic prescription is mentioned?

The prescription is inner discipline: cultivate ahaitukī (selfless) bhakti and vairāgya (detachment).